Düzenleme, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun ek 16'ncı maddesi kapsamında yapıldı. Karar kapsamında çıkarılan alanların en az iki katı büyüklüğündeki taşınmazlar, yeni orman alanları oluşturulmak üzere Orman Genel Müdürlüğü'ne tahsis edilecek.

GÜNCEL HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

TÜRBÜN ALANINA 150 METRE MESAFEDE ARKEOLOJİK KALINTI
Bilirkişi raporunda projenin arkeolojik etkilerine ilişkin de dikkat çekici tespitler yer aldı.

T1 türbininin kurulması planlanan alanın yaklaşık 150 metre yakınında, ormanlık ve kayalık bir yamaç üzerinde yaklaşık 15 metre uzunluğunda ve 1,5 metre genişliğinde taş döşeli bir yol kalıntısı ile yolun sonunda taş duvar kalıntıları tespit edildi.

Bilirkişi, söz konusu yol ve duvar kalıntılarının Hellenistik-Erken Roma dönemine benzediğini ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı niteliğinde olduğunu belirterek, Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından tescil edilmeleri gerektiği kanaatine vardı.

İKİ NESLİ TEHLİKEDE KUŞ TÜRÜ TESPİT EDİLDİ
Ornitoloji incelemesinde ise RES sahasında küresel ölçekte nesli tehlike altında bulunan iki kuş türünün bulunduğu belirtildi.

Bilirkişi heyeti, projenin bu türleri olumsuz etkileme ihtimalinin yüksek olduğunu, bölgenin yılan kartalı ve arı kuşları açısından göç güzergahı üzerinde bulunduğunu kaydetti. Ayrıca ÇED raporunda yer almayan, habitata bağımlı üç nadir kuş türünün de bilirkişi incelemesi sırasında tespit edildiği belirtildi.

Flora ve habitat incelemesinde de ÇED raporundaki flora ve vejetasyon tespitlerinin eksiklik ve yanlışlıklar içerdiği, öngörülen koruma önlemlerinin yeterli olmadığı sonucuna varıldı.

Orman mühendisliği açısından ise türbinler ve yollar nedeniyle orman bütünlüğünün bozulacağı, taşlık ve kayalık yapıdaki alandaki orman varlığının zarar görebileceği ve bölgedeki bazı orman alanlarının doğa koruma, toprak koruma ve orman ekosistemi izleme alanları olması nedeniyle korunması gerektiği belirtildi.

Bilirkişi heyeti tüm bu değerlendirmelerin ardından “ÇED Olumlu” kararının iptalinin kamu yararına ve mevzuata uygun olduğu kanaatini bildirdi.

İLK MAHKEME “ÇED’İ KUSURLANDIRACAK YETERLİLİKTE DEĞİL” DEMİŞTİ
Aydın 2. İdare Mahkemesi ise bilirkişi raporundaki tespitlere rağmen davayı reddetti.

Mahkeme, rapordaki bazı tespitlerin Nihai ÇED Raporu’nu kusurlandıracak nitelikte ve yeterlilikte olmadığına, ÇED dosyasında yer alan taahhüt ve önlemlerin yeterli bulunduğuna hükmetti. Projenin ülkenin enerji ihtiyacına sağlayacağı katkıyı da kamu yararı kapsamında değerlendiren mahkeme, çevresel etkilerin kabul edilebilir seviyelerde olduğu sonucuna vardı.

Dernek bunun üzerine kararı Danıştay’a taşıdı.

DANIŞTAY: RAPORDAKİ BELİRSİZLİKLER AÇIKLIĞA KAVUŞTURULMALI
Danıştay 4. Dairesi ise ilk derece mahkemesinin kararını hukuken yeterli bulmadı.

Daire, ÇED davalarında bilirkişi raporunun yalnızca projenin çevresel etkilerini değil, bu etkilerin azaltılması için ÇED raporunda öngörülen önlemlerin yeterli olup olmadığını da tarafları tatmin edecek biçimde ortaya koyması gerektiğini vurguladı.

Danıştay kararında, bilirkişi raporunda eksiklik veya belirsizlik bulunması halinde mahkemenin bu hususları ek raporla açıklattırabileceği, gerektiğinde yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırabileceği belirtildi.

Daire, Aydın 2. İdare Mahkemesi’nin bilirkişi raporundaki olumsuz tespitleri ve derneğin ileri sürdüğü iddiaları yeterince açıklığa kavuşturmadan, büyük ölçüde Nihai ÇED Raporu’ndaki taahhütleri esas alarak karar verdiği değerlendirmesinde bulundu.

Kararda, "Davacıların tüm iddiaları ile davalı ve davalı yanında müdahilin buna yönelik cevapları da dikkate alınarak, nihai ÇED raporunun tekrarı mahiyetinde olmayacak ve tarafları tatmin edecek biçimde projenin olası çevresel etkilerinin değerlendirilmesi yukarıda belirtilen hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla (ve gerekirse yerinde yeniden keşif yaptırılarak) ek bilirkişi raporu alınması ve bu raporun değerlendirilmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden; yukarıda belirtilen hususlar tereddüte mahal bırakmayacak biçimde açıklığa kavuşturulmaksızın, davanın reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir."

DOSYA YENİDEN AYDIN’DA GÖRÜLECEK
Danıştay 4. Dairesi, derneğin temyiz istemini kabul ederek Aydın 2. İdare Mahkemesi’nin 12 Kasım 2025 tarihli kararını oyçokluğuyla bozdu.

Dosya yeniden karar verilmek üzere Aydın 2. İdare Mahkemesi’ne gönderildi. Mahkemenin, Danıştay’ın bozma gerekçeleri doğrultusunda ek bilirkişi raporu alması ve gerekirse yeniden keşif yaptırması gerekecek.

PROJE HAKKINDA
1/100.000 ölçekli Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı’na göre , türbinler, elektrik depolama tesisi, şalt sahası ve idari bina, mera, orman, tarla, incir ve zeytin bahçelerine dikilecek.

2297 AĞAÇ KESİLECEK
Kuşların tali göç yolu üzerinde kalan türbin sahası aynı zamanda 18 endemik bitki türüne de ev sahipliği yapıyor. Proje alanı bölgenin içme suyu kaynaklarının üzerinde inşa edilecek. Proje için 126 bin 346 metrekarelik ormanlık alandaki 2 bin 297 adet ağaç kesilecek.

MADRAN BABA TÜRBESİ’NE KOMŞU
Türbinler ise Madran Dağı’na ismini veren Madran Baba Türbesi’nin yanı başında yükselecek. ÇED sahası, arkeolojik SİT sahasına ise 5 metre uzaklıkta yer alacak. Madran Baba’nın Türklerin Anadolu’da yayılmaya başladığı dönemlerde bölgeye gelmiş bir eren, derviş ya da bir Alevi Dedesi olduğu tahmin ediliyor. Madran Baba adına bir dönem, Geleneksel Madran Baba Alevi Tahtacı Şenlikleri düzenleniyordu.

AKFEN HOLDİNG HAKKINDA
Akfen Elektrik Şirketi ise Akfen Holding bünyesinde yer alıyor. Holdingin başında ise iktidara yakınlığı ile bilinen Hamdi Akın yer alıyor. Akfen Holding aldığı ihalelerle de dikkat çekmişti. Hamdi Akın’ın ismi Paradise Papers belgelerinde de geçiyor. 'Vergi cennetleri'nin olanaklarından yararlanarak zenginlerin nasıl daha da zenginleştiğini ortaya koyan Paradise Papers'a göre Akfen Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hamdi Akın, "altın müşteri" olarak niteleniyor.

BİLİRKİŞİ RAPORUNDA NELER DEMİŞTİ
Raporda ‘Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu" Kararının iptali isteminin kamu yararına ve mevzuatlara uygun olduğu kanaatine varılmıştır.’ İfadeleri yer almıştı.

Bilirkişi raporundan kesitler:

- Sera gazı emisyonlarının azaltılması politikaları doğrultusunda ülkenin enerji ihtiyacının rüzgâr enerjisinden üretilmesinin kamu yararına uygun olduğu, Ancak, T1, T2, T3 ve T5 türbinlerinin yer seçiminin, Emniyetli yaklaşım mesafesi olan 475,5 m fırlatma mesafesi dahilinde yaşam alanlarının bulunması nedeniyle uygun olmadığı

- ÇED raporunda sunulan jeolojik ve hidrojeolojik haritalarda kaya birimlerinin tanımlanmasının ve haritalanmasının saha gerçekleriyle uyumlu olduğu, benzer şekilde sahadaki yüzey ve yeraltı sularının saha gerçeklerine uygun haritalandığı, Ancak, Jeolojik - Hidrojeolojik harita ve kesitlerde fayların gösterilmemesinin saha gerçekleriyle uyumsuz olduğu, bu kapsamda jeolojik ve hidrojeolojik kavramsal modellemenin hatalı olduğu ve etkinliğin çevresel etkilerinin açıklanması yönünden yetersiz olduğu

- Alandaki jeolojik formasyonların (gnays ve granitoyit kayaçlarının) az geçirimli ve çatlaklı kaya akiferi özelliğinde olmalarına karşın geçirimsiz olarak değerlendirilerek etkinliğin su kaynakları üzerinde oluşturabileceği etkilerinin göz ardı edildiği,

- Bazı jeolojik ve hidrojeolojik değerlendirmelerin yanlış veya yetersiz olması nedeniyle projenin çevresel etkilerinin en aza indirilmesi yönünden yeterli olmadığı, söz konusu etkinliğin su kaynaklarına, doğal yaşama ve yerleşim yerlerine olabilecek olumsuz etkilerinin kabul edilebilir düzeyde olmadığı

- RES bölgesi içinde nesli küresel ölçekte tehlike altında iki tür bulunduğu, RES bölgesinin Yılan kartalı ve Arı kuşları için göç yolu üzerinde olduğu, ÇED raporunda belirtilmeyen ancak habitata bağımlı 3 ayrı nadir kuş türü bilirkişi incelemesi sırasında tespit edildiği, ÇED raporunun ve yapılan gözlemlerin uygun olmadığı

- Dava konusu alan vejetasyon ve habitat bağlamında EUNIS habitat sınıflamasına göre nadir ve korumada öncelikli habitatlar barındırması ve proje alanının bu açıdan ÇED raporunda eksiklikler barındırması

- Alanda keşif günü ve ilgili literatür ışığında, yukarıda resimleri ile sunulan 62 taksonun, ÇED flora listesi ile karşılaştırması yapıldığında 39 tanesinin listede bulunmadığı, bu taksonlarında 7 tanesi ENDEMİK olup, alanın floristik önemini kanıtlar nitelikte olması, Bu taksonların raporda olmaması sebebiyle, alınacak önlemler hususunda hiçbir koruma önerisinin sunulmamış olması

- Alanın jeoloji, peyzaj ve kültürel açıdan eşsiz bileşenlere sahip olması, Alanın kayaç yapısından kaynaklı ve yüzyıllardır doğallığını koruyor olması, Dava konusu alan ve çevresine ait ÇED raporunda ortaya konan, Flora ve Vejetasyon bulgularının eksik ve yanlışlıklar barındırması, sunulan koruma önerilerinin yeterli olmayışı ve uzman bilim insanları tarafından vejetasyon süreçlerine uyularak hazırlanmadığı,

- Dava konusu Türbin 1 alanının 150 m kadar yakınında, engebeli, kayalık ve ormanlık bir yamaç üzerinde, yaklaşık 15 m uzunluk ve 150 cm genişlikli, taş döşemeli bir yol kalıntısı ile bu yolun sonunda yaklaşık 6 m uzunluk, 90 cm kalınlık ve 20 cm yükseklikli, düzgün örülmüş taş bir duvarın temel kalıntıları gözlemlenmiştir. Yerel taşlardan döşenmiş bu yol ile kuru, örgü duvar tekniği Helenistik-Erken Roma Dönemi'ne benzeyen bu duvar çok önemli birer arkeolojik bulgulardır. Oldukça iyi korunmuş her iki kalıntı da 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 6. Maddesi'ne göre "korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı niteliğindedir ve Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından derhal tescillenmeleri gerekir.

- T1 nolu türbinin kurulacağı alana yakın ve türbinin emniyetli yaklaşım mesafesi içinde dikili tarım arazilerinin bulunması, Elektrik depolama tesislerinin yapılacağı alanda dikili tarım arazilerinin bulunması nedeniyle tarım dışı kullanım izni alınmasının gerekli olduğu

- Projede mevcut yolların kullanılacağı belirtilmişse de yolun mevcut hali ile kanat ve direklerin taşınması için yeterli olmadığı, oldukça eğimli arazide mevcut yolun genişletilmesi ve özellikle kurplarda dönüş yapılabilmesi için yol genişliğinin en az iki katına çıkarılması gerektiği

- Yapılması planlanan 8 adet türbin nedeni ile süpürme alanı içerisindeki alan tesfiye edilerek düzeltilecek, mevcut yollar ile açılması planlanan yollar yüzünden orman bütünlüğü bozulacak ve zaten taşlık, kayalık, yetersiz toprak derinliği bulunan alandaki orman varlığının zarar göreceği

- Bölgedeki mevcut orman alanlarının doğa koruma, toprak koruma ve orman ekosistemi izleme alanları olduğu, muhafaza altına alınması gerektiği, bu nedenle yapılması planlanan tesisin orman ve ormancılık çalışmaları açısından sakıncalı olduğu

- Enerji ihtiyacının rüzgâr enerjisinden karşılanmasının kamu yararına uygun olduğu, ancak bu alanda yapılmasında zaruret bulunmadığı, bölgedeki orman varlığının sürdürülmesinin ve korumasının daha çok önem taşıdığı

48 KUYU AÇILACAK
JES'lere jeotermal akışkan sağlanması ve üretim sonrasında akışkanın yeniden rezervuara gönderilmesi amacıyla üretim ve reenjeksiyon kuyuları açılacak.

Santral-1 için 9 üretim ve 6 reenjeksiyon kuyusu, Santral-2 için ise 18 üretim ve 15 reenjeksiyon kuyusu planlanıyor. Böylece proje kapsamında toplam 48 kuyu lokasyonu oluşturulacak.

Her iki santralde toplam saatte 3 bin 700 ton jeotermal akışkan kullanılması öngörülüyor. Olası acil durumlarda kullanılmak üzere de her santral için 4 bin 900 metreküp kapasiteli olmak üzere toplam iki adet pond havuzu yapılması planlanıyor.

67 HEKTARLIK ALAN
Proje kapsamında santral sahaları, kuyular ve isale hatlarıyla birlikte toplam yaklaşık 673 bin 400 metrekarelik (67,34 hektar) alanın kullanılması öngörülüyor.

Santral-1 için yaklaşık 11,32 hektar, Santral-2 için ise yaklaşık 14,58 hektar alan ayrılması planlanırken, kuyu alanlarıyla birlikte kullanım alanı daha da genişleyecek.

TARIM ARAZİLERİ VE BÜYÜK OVA SINIRI
Projenin planlandığı alanla ilgili ÇED dosyasında dikkat çeken planlama ve arazi kullanımı bilgileri de yer aldı.

Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda JES-1 alanının “Bölge Parkı/Büyük Kentsel Yeşil Alan”, bu santrale ait bazı kuyuların ise aynı kullanım kararı ile mera alanında kaldığı belirtildi. Parsellerin bir kısmı tapu kayıtlarında zeytinlik ve incir bahçesi olarak kayıtlı.

JES-2 alanının ise “Organize Sanayi Bölgesi” olarak gösterilen alanda bulunduğu, bu santrale ait kuyuların ise “Organize Sanayi Bölgesi” ile birlikte “Tarım Arazisi, Sulama Alanı ve Demiryolu” olarak işaretlenen alanlara denk geldiği kaydedildi.

Ayrıca JES-2 santral alanı ile bu santrale ait üretim ve reenjeksiyon kuyuları ile isale hatlarının büyük bölümünün Aydın Ovası Büyük Ova Koruma Alanı sınırları içerisinde kaldığı belirtildi.

Dosyada, bu alanlar için 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile ilgili yönetmelik kapsamında gerekli izin süreçlerinin yürütüleceği ifade edildi.

YATIRIM BEDELİ 1,9 MİLYAR TL
Projenin toplam yatırım bedeli 1 milyar 945 milyon TL olarak hesaplandı. Yatırımın yaklaşık yüzde 20'sinin şirket öz kaynaklarından, yüzde 80'inin ise kredi kullanılarak karşılanması planlanıyor.

ÇED kararının alınmasının ardından sondaj, mühendislik, tedarik, inşaat, montaj ve devreye alma çalışmalarının yaklaşık 48 ayda tamamlanması hedefleniyor. Projenin ekonomik ömrü ise yaklaşık 49 yıl olarak öngörülüyor.

İSTİHDAM 50 KİŞİ OLACAK
Projenin sondaj ve inşaat aşamalarında farklı sayılarda personel çalıştırılması planlanıyor. Sondaj lokasyonlarının arazi hazırlığında 20, sondaj çalışmalarında 20, santralin arazi hazırlığı ve inşaatında 120 kişinin istihdam edilmesi öngörülüyor.

Santrallerin işletme aşamasında ise 50 kişinin çalıştırılması planlanıyor. ÇED dosyasında, personel alımlarında mümkün olduğunca yöre halkına öncelik verilmesinin ve yerel istihdama katkı sağlanmasının hedeflendiği belirtildi.

EN YAKIN YAPI 115 METRE
Proje kapsamında planlanan JES-1 santral alanına en yakın yapının kuş uçuşu yaklaşık 115 metre mesafede olduğu belirtildi.

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi yerleşkesinin santral alanının yaklaşık 342 metre güneybatısında, yerleşke içerisindeki öğrenci yurdunun ise yaklaşık 645 metre mesafede bulunduğu kaydedildi.

En yakın yerleşim birimi olan Kalfaköy Mahallesi merkezinin JES-1 alanına kuş uçuşu yaklaşık 1 kilometre 182 metre uzaklıkta olduğu belirtildi.

JES-2 alanına en yakın yapının ise yaklaşık 670 metre, Kocagür Mahallesi merkezinin ise yaklaşık 1 kilometre 225 metre mesafede olduğu ifade edildi.

39 JES, ÇOK SAYIDA MASADA
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın verilerine göre Aydın’da hali hazırda 39 adet jeotermal elektrik santrali bulunuyor. Çok sayıda proje de onay için masada bekliyor.

KİPAŞ HOLDİNG HAKKINDA
KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton Şirketi’nin bağlı bulunduğu KİPAŞ Holding'in yönetim kurulu başkanlığını Mehmet Hanefi Öksüz yapıyor. Kipaş Holding'in Aydın'ın Söke İlçesinde kurduğu Türkiye'nin ve Avrupa'nın en büyük kağıt fabrikasının açılışını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla gerçekleştirmişti.

GÜNCEL HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

Projeye ilişkin haritada, ruhsat sahasının geniş bir bölgeyi ve tarım arazileriyle iç içe alanları kapsaması dikkat çekiyor. Planlanan JES alanları ve kuyu noktalarının da yerleşim ve tarım alanlarına yakınlığı, projenin çevresel etkileri konusunda soru işaretlerini beraberinde getiriyor.

Gözler ÇED sürecine çevrildi.

GÜNCEL HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Ali Hocanın Yatırımcı Rehberi (@profdralipetek)'in paylaştığı bir gönderi

Tok’un vefat haberini AYÇED duyurdu. Dernek tarafından yapılan açıklamada, Tok’un Horsunlu ve Kurtuluş bölgesindeki jeotermal mücadelesinde öncü isimler arasında bulunduğu belirtildi.

CENAZE PROGRAMI BELLİ OLDU

AYÇED’in açıklamasında, Kenan Tok’un kaybından duyulan üzüntü dile getirilerek, çevre mücadelesindeki rolüne dikkat çekildi. Açıklamada Tok için başsağlığı mesajı paylaşılırken, ailesine ve sevenlerine sabır dilendi.

Tok’un ölümü, bölgede uzun süredir çevre ve jeotermal faaliyetler konusunda mücadele veren arkadaşları tarafından da üzüntüyle karşılandı.

Kenan Tok’un cenazesinin bugün öğle namazının ardından Horsunlu Camii’nden kaldırılacağı bildirildi. Tok, çevre mücadelesinde birlikte yol yürüdüğü arkadaşları, ailesi ve sevenlerinin katılımıyla son yolculuğuna uğurlanacak.

GÜNCEL HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

"22-30 Ağustos tarihleri arasında 22 yeni orman yangınına ilişkin yürütülen soruşturmalarda 23 şüpheli tespit edildi; 3 şüpheli tutuklandı, 9 şüpheli hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı. 1 şüphelinin gözaltı işlemleri sürerken, 2 şüpheli hakkında yakalama kararı bulunuyor. 1 Haziran’dan bugüne kadar ise 97 orman yangınına ilişkin adli işlemlerde toplam 69 şüpheli tespit edildi. 15 şüpheli tutuklandı, 30 şüpheli hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı. 1 şüpheli gözaltında, 2 şüpheli hakkında yakalama kararı bulunuyor. Cumhuriyet Başsavcılıklarımız, kolluk birimlerimizle ve orman muhafaza ekiplerimizle koordinasyon içerisinde yangınların çıkış nedenlerini ve sorumlularını en ince ayrıntısına kadar araştırmaya devam ediyor. Bir kez daha ifade ediyorum: Kastıyla, ihmaliyle veya tedbirsizliğiyle Yeşil Vatanımıza zarar veren hiç kimse yaptığının karşılıksız kalacağını düşünmesin."

GÜNDEM HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

Özellikle saatte 40-70 kilometre hızla esmesi beklenen rüzgarın, sıcak ve kuru hava koşullarıyla birleşerek olası orman yangınlarının kısa sürede büyümesine neden olabileceği bildirildi.

Valilik, yangın riskinin arttığı günlerde vatandaşların daha dikkatli olması gerektiğini belirterek anız ve bahçe atıklarının yakılmaması çağrısında bulundu. Açıklamada, sigara izmaritlerinin ve cam atıkların da doğaya bırakılmaması istendi.

Şüpheli durumların vakit kaybetmeden yetkililere bildirilmesi gerektiği belirtilirken, herhangi bir bölgede duman veya alev görülmesi halinde 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiği vurgulandı.

GÜNCEL HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

Ekiplerin alevlere müdahalesi sürerken, yangının kontrol altına alınması için çalışmalar devam ediyor.

Yangının çıkış nedeni ve etkilenen alanın büyüklüğünün, ekiplerin çalışmalarının ardından netlik kazanması bekleniyor.

Efeler’in Kemer Mahallesi’nde yapılan incelemelerde, 1144 ada 12 parselin bitişiğindeki 1735 No’lu Sokak çevresinde yayıldığı belirlenen mezar kompleksi için birinci derece arkeolojik sit kararı verildi.

Köprülü Mahallesi’nde 442 ada 34 parselde gerçekleştirilen incelemelerde tespit edilen mezar yapıları da taşınmaz kültür varlığı olarak değerlendirildi. Alanın birinci derece arkeolojik sit olarak tescillenmesine karar verildi.

KORUMA KURALLARI ÜÇ YIL UYGULANACAK

Nazilli’nin Yukarıörencik Mahallesi’nde gerçekleştirilen incelemelerde çeşitli kültür varlıklarının tespit edilmesi üzerine belirlenen alan da koruma kapsamına alındı.

Hazine ve Orman mülkiyetindeki bazı parselleri kapsayan bölge, kurul kararıyla Yukarıörencik Üçüncü Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillendi.

Kuşadası’nın Hacıfeyzullah Mahallesi sınırlarındaki Kalafat Tepe Mevkii de alınan kararla arkeolojik sit alanları arasına eklendi.

Hazine mülkiyetindeki 476 ada 11 parselin bir bölümünü kapsayan alan, yapılan incelemelerde belirlenen kültür varlıkları nedeniyle üçüncü derece arkeolojik sit alanı olarak tescillendi.

Tescillenen bölgelerde üç yıl süreyle Geçiş Dönemi Koruma Esasları ve Kullanma Şartları uygulanacak. Kararlarda ayrıca ilgili idarelerin bu süre içerisinde 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında Koruma Amaçlı İmar Planı hazırlaması gerektiği belirtildi.

GÜNCEL HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

Geçtiğimiz aylarda Kaltun Madencilik’in pasa döküm sahası açmak amacıyla başlattığı ağaç kesimlerine karşı köylüler tepki göstermiş, yürüttükleri direniş ve yaptıkları şikayetler üzerine bölgede ormancılık ve harita uzmanları tarafından incelemeler yapılmıştı. Ayrıca köylülerin avukatları, tapuların kaydırıldığı iddiasıyla söz konusu şirket hakkında suç duyurusunda bulunmuştu.

KARİA'NIN KAYIP MİRASI TEHLİKEDE

Maden çalışması yapılan bölgede Karia uygarlığına ait olduğu değerlendirilen önemli bir arkeolojik alanın, maden faaliyetleri ve maden atıklarının tehdidi altında olduğu tespit edildi.

Bölgede inceleme yapan Arkeolog Selahattin Aydın, hazırladığı kapsamlı rapor ile söz konusu alanın Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından acilen incelenmesi, tescillenmesi ve koruma altına alınmasını talep etti. Develiler Mevkiisi’nde yaşayan Bekir Kocabıyık rehberliğinde yaklaşık 10 kilometrelik alan incelendi.

İnceleme sonucunda hazırlanan raporda, Çine ilçesine bağlı Seferler Mahallesi Develiler-Havutlar Tepesi ile Milas ilçesi Eğlencelik mevkisini kapsayan bölgenin, Antik Çağ'da Karia'nın iç kesimlerini kıyıya bağlayan stratejik güzergâh üzerinde bulunduğu ve yüksek arkeolojik potansiyel taşıdığı belirtildi.

KAYA MEZARLARI VE ANTİK YAZIT DİKKAT ÇEKİYOR!

Sahada yapılan gözlemlerde, bölgenin yalnızca kırsal bir yerleşim olmadığı, aynı zamanda nekropol, kutsal alan ve üretim merkezlerini barındıran kapsamlı bir Karia yerleşimi olduğu belirtildi.

Raporda yer alan bulgular arasında; Ana kayaya oyulmuş çok sayıda Khamosorion (Chamosorion) tipi kaya mezarı, Eğlencelik mevkisinde beş gömü nişine sahip oda mezarı, Havutlar Tepesi'nde Helenistik Dönem'e tarihlenen anıtsal mezar yapısı, içerisinde insan iskeletlerinin görülebildiği özgün kaya mezarı, kutsal alan (Temenos) kalıntıları ve ritüel alanları, kayaya oyulmuş merdivenler ve giriş düzenlemeleri, yerleşimin kimliğini ortaya koyabilecek antik yazıt, büyük blok taş mimari kalıntıları, yoğun seramik ve kiremit parçaları, antik su yapıları olan U planlı pınarlar, zeytin veya üzüm işliğine ait olduğu değerlendirilen kaya presleri yer alıyor.

Uzman incelemesi yapılması halinde bölgenin Karia arkeolojisi açısından önemli bilimsel veriler sunabileceği ifade edildi.

BÖLGE ARKEOLOJİSİ CİDDİ RİSK ALTINDA

Başvuruda, söz konusu arkeolojik alanın hemen yakınında planlanan veya sürdürülen maden faaliyetleri ile maden atıklarının kültürel miras açısından ciddi risk oluşturduğu vurgulandı.

Rapora göre ağır iş makinelerinin oluşturacağı titreşimler, yoğun toz ve olası kimyasal kirlilik nedeniyle kaya mezarlarının statik yapısının zarar görebileceği, oda mezarlarının göçük altında kalabileceği ve insan iskeletlerinden elde edilebilecek antropolojik ile DNA verilerinin geri dönüşü olmayacak şekilde zarar görebileceği belirtildi.

ORMAN KESİMLERİ DE İNCELENSİN TALEBİ

Raporda, yalnızca maden faaliyetlerine değil, bölgede gerçekleştirilen orman kesimleri sırasında açılan yolların da kültür varlıklarına zarar vermiş olabileceği belirtilerek bu tahribatın da uzman ekiplerce incelenmesi istendi.

BAKANLIĞA ÇAĞRIDA BULUNULDU

Raporda, devam eden çalışamaların alanın arkeolojisi ve canlı yaşamı üzerinde geri dönülemez biçimde zararlara yol açtığı vurgulanırken, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Aydın ve Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'ndan şu taleplerde bulunuldu:

“Maden atıklarının arkeolojik alan ve etki çevresine dökülmesinin derhal durdurulması, alanın uzman arkeolog ve epigrafistler tarafından yerinde incelenmesi, noktasal koordinatlarla kültür varlıklarının tespit edilmesi, Nekropol, kutsal alan, anıt mezar ve işlikleri kapsayan bütüncül sit sınırının belirlenmesi, orman kesimleri sırasında oluşan tahribatın araştırılması, alanın tamamının koruma altına alınarak gerekli hukuki sürecin başlatılmasını arz ederim.”

İzmir'in Ödemiş ilçesine bağlı tarihi Birgi Mahallesi'nde gerçekleştirilen Birgi Fotoğraf ve Ekoloji Buluşması, çevre örgütleri, yaşam savunucuları, köylüler ve muhtarları bir araya getirdi. İki gün süren etkinlik boyunca hem bölgenin doğal zenginlikleri hem de olası madencilik faaliyetlerinin yaratacağı etkiler konuşuldu.

4-5 Temmuz tarihlerinde düzenlenen etkinlikte Türkiye'nin farklı kentlerinden gelen katılımcılar, Küçük Menderes Havzası'nda planlanan madencilik faaliyetlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Panellerden belgesel gösterimlerine, sergilerden sanatçı söyleşilerine kadar birçok etkinliğin gerçekleştirildiği buluşmada, doğa ve yaşam hakkı ekseninde ortak mücadele mesajları verildi.

Katılımcılar, bölgenin yalnızca tarımsal üretimiyle değil, aynı zamanda tarihi dokusu, kültürel mirası ve biyolojik çeşitliliğiyle de korunması gereken önemli havzalardan biri olduğuna dikkat çekti. Etkinlikte köy muhtarları, gündemdeki maden projelerinin yalnızca belirli köyleri değil, tüm havzayı etkileyeceğini savunan ifadeler kullandı.

“MÜCADELEMİZİ SÜRDÜRECEĞİZ!”

Muhtarlar, bölgenin verimli tarım arazilerinin, su kaynaklarının ve doğal yaşam alanlarının korunması gerektiğini belirterek, "Topraklarımızı vermeyeceğiz, mücadelemizi sürdüreceğiz" mesajını paylaştı. Buluşmada söz alan bölge sakinleri, Küçük Menderes'in uzun yıllardır tarımsal üretimin merkezlerinden biri olduğuna işaret etti. Köylüler, havzanın verimliliğini anlatırken, "Dağlarından yağ, ovalarından bal akan topraklar" benzetmesini kullanarak bölgenin ekonomik ve ekolojik değerine vurgu yaptı.

Katılımcılar, olası madencilik faaliyetlerinin yalnızca doğal yaşamı değil, tarımsal üretimi, kırsal ekonomiyi ve bölgenin geleceğini de etkileyeceğini ifade etti.

Etkinlik boyunca düzenlenen fotoğraf sergileri ve söyleşilerle çevresel sorunların görünür kılınması amaçlandı. Organizasyon kapsamında katılımcılar, Birgi'nin tarihi dokusunu ve doğal alanlarını yerinde gözlemledi.

Etkinliğin, sanatın ve fotoğrafın tanıklık gücünü kullanarak çevresel farkındalığın artırılmasını hedeflediği belirtildi. Etkinlik süresince yapılan konuşmalarda, iklim krizi, madencilik, tarım alanları, doğal yaşam ve Küçük Menderes Havzası başlıklarında değerlendirmelerde bulunulurken, bölgenin geleceğine ilişkin kaygılar ve koruma talepleri ortak şekilde dile getirildi.

GÜNCEL HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

Aydın’da gerçekleştirilen “Türkiye’nin jeotermal politika yapımında kanıt kullanımının değerlendirilmesi” başlıklı araştırma bulguları paylaşım ve değerlendirme toplantısında, yıllardır tartışma konusu olan jeotermal enerji yatırımlarının çevresel, sosyal ve siyasi boyutları ele alındı. Aydın Park Otel’de düzenlenen toplantıya akademisyenler, sivil toplum temsilcileri ve yöre halkı katıldı.

Toplantıda konuşan proje yürütücüsü Prof. Dr. Hayriye Özen, yürüttükleri araştırmaların yalnızca teknik verileri değil, bölgede yaşayan insanların deneyimlerini de merkeze aldığını söyledi. Özen, araştırmanın ortaya koyduğu en önemli sonuçlardan birinin, bölge halkının jeotermal enerji yatırımlarının maliyetini üstlenmesine rağmen kaynaklardan yeterince faydalanamaması olduğunu ifade etti.

“YÖRE HALKININ YAŞADIKLARI BİR KANIT”

Prof. Dr. Hayriye Özen, araştırmanın ilk aşamasında bölgede yıllardır devam eden protestoları mercek altına aldıklarını belirterek “Projeyi tamamladık ve bu kapsamda hazırladığımız çeşitli makaleleri uluslararası akademik dergilerde yayımladık. Bu çalışma, protestoların zaman içinde nasıl şekillendiğini anlamaya yönelikti. Araştırmalarımızda yöre halkının jeotermal projeleri neden istemediğini, protestolara neden özellikle kadınların daha yoğun katıldığını ve farklı protesto hareketlerinin neden ortak bir çatı altında birleşemediğini incelemeye çalıştık” dedi.

Prof. Dr. Hayriye Özen, araştırma sürecinde görüştükleri birçok kişinin benzer görüşler dile getirdiğini belirterek “Yöre halkının yaşadıkları ve deneyimleri de önemli bir kanıt niteliği taşıyor. Bu nedenle, bilimsel veriler ile yerel deneyimlerin ulusal düzeydeki politika süreçlerini ne kadar etkilediğini incelemeye çalıştık. Çalışmanın sonuçlarını paylaşırken amacımız yalnızca bulguları aktarmak değil; aynı zamanda bu bulguların sahadaki deneyimlerle ne kadar örtüştüğünü sizlerden dinlemekti. Burada yaşayan ve mücadeleyi doğrudan deneyimleyen kişiler olarak görüşleriniz bizim için büyük önem taşıyor” diye konuştu.

ÜÇ FARKLI RAPOR MERCEK ALTINA ALINDI

Prof. Dr. Hayriye Özen araştırma ile ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Araştırmamızın çıkış noktası, bölgede kısa süre içerisinde çok sayıda jeotermal santralin kurulması ve bunun ardından ortaya çıkan çevresel ve toplumsal sorunlardı. Dikkat çekici olan nokta, bu sorunların varlığının neredeyse tüm taraflar tarafından kabul edilmesiydi. Yerel halk, bürokratlar, uzmanlar ve çeşitli kurum temsilcileri, farklı derecelerde de olsa problemlerin varlığı konusunda hemfikirdi.

Bizim temel sorumuz şuydu: Yerel direnişlerle birlikte ortaya çıkan bilgi nasıl üretildi, kimler bu sürece dahil oldu ve üretilen bilgi politika süreçlerine nasıl yansıdı?

Araştırma sürecinde üç önemli raporun hazırlandığını tespit ettik. İlk rapor, Avrupa Birliği destekli bir program kapsamında hazırlanmıştı ve en etkili rapor olarak öne çıkıyordu. Avrupa Birliği, aday ülkelerde mevzuat uyumunu desteklemek amacıyla yürüttüğü çalışmalar çerçevesinde bu raporun hazırlanmasına katkı sağlamıştı. Raporu hazırlayan uzman ekip içerisinde farklı disiplinlerden akademisyenler yer alıyordu. Yapılan görüşmelerde, hazırlık sürecinde halkla çok sayıda toplantı gerçekleştirildiği, şikâyetlerin dinlendiği ve mevcut uygulamaların sonuçlarının değerlendirilmeye çalışıldığı ifade edildi.

İkinci rapor TMMOB tarafından hazırlandı. TMMOB da bölgede toplantılar ve istişareler gerçekleştirerek kapsamlı bir değerlendirme ortaya koydu. Üçüncü rapor ise CHP tarafından hazırlandı ve önceki çalışmalardan da yararlanılarak oluşturuldu.

Araştırmamız kapsamında mevzuat değişikliklerini ve politika belgelerini inceledik. Bunun yanında enerji, çevre ve yerel yönetim alanlarında görev yapan bürokratlarla, meslek odalarıyla, sivil toplum kuruluşlarıyla, sektör temsilcileriyle ve yöre halkıyla görüşmeler gerçekleştirdik. Toplamda çok sayıda derinlemesine görüşme yaparak farklı aktörlerin bakış açılarını anlamaya çalıştık.

Raporlara baktığımızda üçünde de ortak bazı tespitlerin öne çıktığını gördük. Bunların başında planlama eksikliği geliyor. Raporlarda denetim mekanizmalarının yetersiz olduğu, hesap verebilirliğin zayıf kaldığı, şeffaflığın sağlanamadığı ve halkın karar alma süreçlerine yeterince katılamadığı vurgulanıyor.”

“ÇEVRESEL VE SOSYAL ETKİLER BÜYÜYOR”

Araştırma sonuçlarına göre, hazırlanan raporlar ve ortaya konulan bilimsel veriler bazı teknik düzenlemelerin yapılmasına katkı sağladı. Özellikle çevre mevzuatında gerçekleştirilen bazı değişikliklerde bu çalışmaların etkisinin görüldüğü ifade edildi. Bununla birlikte, havza bazlı planlama eksikliği, tarım alanlarının korunması, yer seçimi süreçleri ve halkın karar alma mekanizmalarına katılımı gibi temel konularda önemli sorunların devam ettiği tespit edildi.

Çevresel ve sosyal etkilerin büyüdüğünün altını çizen Prof. Dr. Hayriye Özen şu değerlendirmelerde bulundu:

Öne çıkan sorunlar arasında çevresel kirlilik ve koku, tarımsal üretime verilen zarar, kırsal geçim kaynaklarının risk altına girmesi, arazi kullanımında yaşanan sorunlar ve halk sağlığı üzerindeki olası etkiler bulunuyor.

Raporların farklılaştığı nokta ise bu sorunları nasıl yorumladıklarıyla ilgiliydi. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ile Çevre Bakanlığı iş birliğiyle hazırlanan rapor, daha teknik bir bakış açısı sunuyor ve risklerin çeşitli önlemlerle azaltılabileceğini savunuyordu. CHP raporu ise sürecin özel sektör odaklı ilerlediğini ve yeterince planlanmadığını vurguluyordu. En kapsamlı eleştiriyi ise TMMOB raporu getiriyor; mevcut sistemi ve piyasa odaklı yaklaşımı sorgulayarak bu sorunların yapısal nedenlere dayandığını savunuyordu.

Uzmanlarla yaptığımız görüşmelerde dikkat çeken bir başka konu da Türkiye’deki jeotermal kaynakların önemli bir bölümünün yerleşim alanları ve tarım arazileriyle iç içe bulunmasıydı. Görüştüğümüz uzmanlara göre, diğer ülkelerde uygulanan modeller doğrudan Türkiye’ye aktarıldığında bölgenin kendine özgü koşulları yeterince dikkate alınmadı. Bu durum, bugün yaşanan birçok sorunun temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.

Ayrıca rezerv kapasitesinin başlangıçta tam olarak bilinmediği, yeni kaynaklar keşfedildikçe izinlerin hızla arttığı ve bunun plansız bir büyümeye yol açtığı ifade edildi. Kullanılan teknolojilerin maliyet odaklı tercih edilmesinin de çevresel sorunları artırdığı yönünde değerlendirmeler yapıldı.

Raporlarda ve görüşmelerde öne çıkan öneriler arasında bölgenin hassasiyetlerinin dikkate alınması, yerleşim alanları ve tarım arazileri için özel koruma mekanizmaları geliştirilmesi, kümülatif çevresel etkilerin değerlendirilmesi, denetimlerin güçlendirilmesi ve şikâyet mekanizmalarının etkin hale getirilmesi yer alıyor”

BÖLGE KAYNAK ÜRETİYOR ANCAK KARŞILIĞINI ALAMIYOR

Isınma, seracılık ve yerel kalkınma gibi alanlarda daha fazla katkı sağlanabileceğine yönelik görüşlerin araştırma boyunca sıkça gündeme geldiğini ifade eden Özen, mevcut yapının yerel beklentileri karşılamaktan uzak olduğunu kaydetti.

bölgenin jeotermal kaynaklar nedeniyle ortaya çıkan çevresel yükü taşıdığı halde ekonomik ve sosyal anlamda aynı ölçüde fayda sağlayamadığını vurgulayan Özen, sözlerini şu şekilde noktaladı:

“Bölge jeotermal kaynaklardan yeterince faydalanamıyor. Görüşülen birçok kişi, kaynakların bölgeden çıkarılmasına rağmen yerel halkın bu süreçten yeterince yararlanamadığını, buna karşılık çevresel ve sosyal maliyetlere katlandığını dile getirdi.

Araştırmanın son bölümünde, üretilen bilginin politika süreçlerini ne ölçüde etkilediğini değerlendirdik. CHP’nin raporları ve girişimleri konuyu parlamentoda gündeme taşısa da, görüşülen milletvekilleri bunun politika üzerinde sınırlı bir etkisi olduğunu ifade etti. TMMOB’un çalışmaları ise daha çok dava süreçlerinde ve mahkemelerde referans olarak kullanıldı.

Özellikle çevre mevzuatında yapılan bazı düzenlemelerde bu raporun etkili olduğu anlaşılıyor. Emisyonların izlenmesi, hidrojen sülfür kaynaklı koku problemlerinin takibi ve çevresel denetimlerin artırılması gibi konularda çeşitli adımlar atıldı.

Buna rağmen araştırma, temel sorunların önemli bir bölümünün devam ettiğini gösteriyor. Havza ölçeğinde bütüncül bir planlama hâlâ bulunmuyor. Yer seçimi süreçlerinde tarım arazileri ve yerleşim alanları yeterince dikkate alınmıyor. Bölge halkının kaynaklardan doğrudan faydalanmasını sağlayacak mekanizmalar ise sınırlı düzeyde kalıyor.

Araştırmanın genel sonucu, üretilen bilginin bazı teknik düzenlemelere katkı sağladığını; ancak enerji üretimini önceleyen mevcut politika yaklaşımında köklü bir dönüşüm yaratmakta yetersiz kaldığını ortaya koyuyor. Yereldeki kurumlar sorunların farkında olsa da personel, yetki ve kaynak eksiklikleri nedeniyle müdahale kapasitelerinin sınırlı olduğu görülüyor.”

Toplantıda paylaşılan bulgular, Aydın başta olmak üzere jeotermal faaliyetlerin yoğunlaştığı bölgelerde çevresel, ekonomik ve toplumsal tartışmaların önümüzdeki dönemde de gündemde kalacağını ortaya koydu.

GÜNCEL HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

Türk Toraks Derneği tarafından düzenlenen Dünya Çevre Günü etkinliğinde, Çine’de yoğunlaşan kuvars ve feldspat madenciliğinin çevre ve işçi sağlığı üzerindeki etkileri ele alındı.

"BU GÜNÜ GEÇİŞTİRİYORLAR"

Etkinlikte moderatörlük yapanlardan biri olan Gazeteci Yazar Özer Akdemir, toplantının önemine dikkat çekti. Akdemir, "Aydın ve özellikle Çine-Yatağan bölgesindeki madenlerin yol açtığı silikozis hastalığı, nedenleri, silikozis hastası işçilerin yaşadıkları, hem çalışırken hem sonrasında yaşadıkları sağlık sorunları ve madenlerin bölgede yarattığı çevre sorunları konuşuldu. Çok önemli bir toplantı olduğunu düşünüyorum. Gelmeden önce biraz araştırdım. Birçok ilin Dünya Çevre Günü'yle ilgili kurullarına baktım. Maalesef bu günü geçiştiriyorlar. Sanki Çevre Günü temizlik yapılacak bir gün, bir farkındalık günü; çevre şu kadar önemli, çiçekleri, böcekleri korumalıyız gibi geçiştirilen bir gün olarak lanse ediliyor. Oysa bugün burada yapılan tartışmalar gibi tartışmalar olması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü çevre meselesi artık bir çevre meselesinden çıkıp bir yaşam mücadelesi, yaşam meselesi haline gelmiştir. Özellikle ülkemizde son dönemlerde bu maden işletmelerinin her tarafa el atması, ruhsatların çok geniş alanlara ulaşması, derelerin, dağların, ovaların, kentlerin, insanların yaşam alanlarına kadar sokulması çok önemli ve tartışılması gereken boyutlar" dedi.

"İŞÇİNİN SORUNU ÇEVRE SORUNUNDAN BAĞIMSIZ ELE ALINAMAZ"

Çalışan haklarına ilişkin konuşan Çağdaş Hukukçular Derneği'nden Avukat Leyla Bilgin ise başta Çine olmak üzere bölgede yaşanan işçi ve çevre sorunlarına değindi.

Bilgin, "Ruhsatlı ve ruhsatsız birçok maden ocağının burada olduğu biliniyor. Yani bütün yaşamı kapsayan bir madencilik işletmesi, madencilik furyasından biz burada bahsediyoruz. Çok sayıda işçinin bulunduğu, hak ihlallerinin yaşandığı ve aileleri de etkileyen bir süreçten söz ediyoruz. Çünkü bu madencilik furyası işçi bedeninde hasar olarak karşımıza çıkmıyor. Bu dediğimiz madencilik furyası aslında tam olarak yaşam alanlarının içine sirayet etmiş bir durumda. Yani sadece işçi mücadelesinden bahsedemeyiz. Aynı zamanda yaşam hakkından, köylünün, çevrenin ve tüm doğanın yaşam hakkından da bahsetmemiz gerekiyor burada. Çünkü aynı tozu, bahsettiğimiz o partikülleri nasıl ki işçi soluyorsa, köylü de soluyor. Köyde yaşayan çocuk da soluyor. Ondan bağımsız düşünemeyiz. İşçinin sorunu çevre hakkından bağımsız ele alınamaz." ifadelerin kullandı.

SONUÇ BİLDİRGESİNDE CİDDİ RİSKLER GÖZLER ÖNÜNE SERİLDİ!

Etkinlikte sunulan sonuç bildirgesinde, bölgede giderek artan madencilik faaliyetlerinin özellikle silika tozuna bağlı meslek hastalıkları açısından ciddi riskler oluşturduğu vurgulandı.

Bildirgede, Türkiye’de madencilik faaliyetlerinin hızla yaygınlaştığı, yeni ruhsat alanlarının açılmasıyla birlikte çevresel ve sağlık sorunlarının da derinleştiği ifade edildi. Çine’nin kuvars ve feldspat üretiminde ülke genelinde ilk sıralarda yer aldığı belirtilirken, bu üretim sürecinde ortaya çıkan kristalin silika tozunun hem çalışanlar hem de bölge halkı açısından önemli bir tehdit oluşturduğu kaydedildi.

“SAĞLIKLI ÇALIŞMA VE SAĞLIKLI ÇEVRE ÖNCELİK OLMALI”

Sonuç bildirgesinde, mevcut ekonomik yaklaşımın madencilerin sağlığını ve çevresel etkileri yeterince dikkate almadığı savunularak, kamusal denetim, işçi sağlığı ve çevre koruma ilkelerini merkeze alan yeni bir madencilik anlayışına ihtiyaç olduğu vurgulandı.

Çine’deki madencilik faaliyetlerinin yalnızca üretim boyutuyla değil, işçi sağlığı, halk sağlığı ve çevresel etkiler açısından da kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Aydın'ın Köşk ilçesine bağlı Mezeköy'de bulunan tarım arazileri, jeotermal kaynak arama çalışmaları için Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararıyla acele kamulaştırılmıştı. Bölge halkının itirazı ve süreci yargıyı taşımasına rağmen Efendi Jeotermal Şirketi mahkeme kararını beklemeden köylünün tarım ve zeytinlik arazilerinde çalışmaya başlamış, Jandarma direnen köylülere müdahale etmişti.

Evinin 200 metre yakınındaki 1. sınıf tarım arazisi sayılan ve 1238 metrelik fidanlığı kamulaştırılan İsmet Savaş adına Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Ziraat Mühendisleri Odası, Cumhurbaşkanlığı'na dava açtı. Açılan davada, 19 Nisan 2022 tarihinde 31814 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 18 Nisan 2022 tarihli ve 5424 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının iptali talep edildi. Davanın gerekçesi olarak da kamulaştırılan arazilerin tarım arazisi olduğu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 27. maddesinde düzenlenen acele kamulaştırmanın şartlarının gerçekleşmediği, acelelik halinin bulunmadığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği belirtildi.

"CUMHURBAŞKANLIĞI KARARI İPTAL EDİLDİ"

Tetkik hakiminin açıklamaları ve dosyadaki belgeleri inceleyen Danıştay 6. Dairesi, itirazları haklı buldu. Daire, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası’yla ilgili davanın ehliyet yönünden reddine, dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararının ise iptaline karar verdi. Kararda, 1. sınıf tarım arazisi niteliğindeki araziler için tarım dışı kullanım izni alınmadığı, işletme ruhsatı verilmediği, taşınmazın sahibi ile anlaşma yoluna gidilmediği belirtildi. Acele kamulaştırmada mevzuata ve hukuka uyarlılığın görülmediğini ifade eden Danıştay 6. Dairesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır” hükmüne ve Anayasa Mahkemesi'nin “ Acele kamulaştırma işleminin mülkiyet hakkından yoksun bırakma sonucunu doğuracak olması nedeniyle kesin, açık, öngörülebilir, belirli koşullar altında usulüne uygun olarak tesis edilmesi gerekmekte olup olağan kamulaştırma usulünün malike sağladığı tüm güvenceleri ortadan kaldırmadığı da gözden uzak tutulmamalıdır” kararı vurgulandı.

"DİRENENLER YENİLMEZLER"

Karara ilişkin paylaşımda bulunan Umut-Sen Ekoloji Kolektifi, “Aydın/Mezeköy'de Efendi Jeotermal şirketi için çıkarılan kamulaştırma kararı Danıştay 6. Dairesi tarafından iptal edildi. Toprağına, suyuna, havasına, zeytinliklere sahip çıkmak için gece gündüz nöbet tutan ve kararlılıkla direnen Mezeköylüler kazandı. Direnenler yenilmezler!” notunu düştü.

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Aydın ve Muğla sınırları içerisinde yer alan ve binlerce yıllık geçmişiyle ülkenin en önemli doğa, kültür alanlarından biri olan Latmos’ta, vahşi madencilik faaliyetlerine karşı açılan davaların ikisi için bilirkişi tarafından keşif ziyareti gerçekleştirildi. Keşif ziyaretine bilirkişi heyetinin yanı sıra Latmos Platformu, Çavdar ve Güzeltepe sakinleri, Aydın Ekoloji ve Yaşam Platformu (AYEP), Çine Yaşam Platformu (ÇİYAP), Kuşadası Çevre Platformu ve çok sayıda çevre savunucusu katıldı. Alanda ÇED gerekli değildir kararlarının hukuka ve yaşam hakkına aykırı bir şekilde verildiği ve binlerce yıllık arkeolojik sit alanlarının orman vasfına dönüştürülerek vahşi madenciliğine açıldığı yönündeki bilgileri heyete sunan çevreciler, bazı madencilik faaliyetlerinin ise ruhsatsız bir biçimde gerçekleştirildiğini aktardı.

Keşif sonrası Latmos Platformu tarafından yapılan açıklamada detaylı bilgilere yer verildi. Yapılan açıklamada, “Aydın ili, Söke ilçesine bağlı Çavdar Mahallesi Kocakovalık Mevkii'nde Kormad Madencilik Şirketi’nin S.46873 nolu ruhsat sahasında gerçekleştirmek istediği “IV. Grup (Kuvars) Maden Ocağı Kapasite Artışı Projesi” için verilmiş, 26.05.2023 tarihli “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararı ile yine Söke ilçesine bağlı Çavdar ve Yeşilköy Mahalleleri’nde Kale Maden Şirketi’nin “RN:42444 Ruhsat Nolu Saha Feldispat, Kuvars ve Kuvarsit Ocağı Kapasite Artış Projesi” için verilmiş 21.06.2023 tarihli “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararına ilişkin iki dava kapsamında, dün (08.01.2024) Çavdar Mahallesi çevresinde, hakim ve 5 bilirkişiden oluşan heyet keşif ziyareti gerçekleştirdi. Çavdar eski muhtarı İhsan Garagöz’ün davacı olduğu, avukat Hicran Danışman ve hukukçu Mehmet Çilsal ile Latmos Platformu olarak açtığımız davaların ilkinde, davalı Kormad Şirketi’nin proje tanıtım dosyasından alınan bilgilere göre, hem alan hem de kapasite artışı gerçekleştirmek istediği görülmekte olup, yalnızca 2,67 ha’lık alan artışı ile üretimini 35 kat arttırmayı planlayan şirketin, yıllık 900.000 m3 pasa atığı oluşturacağı anlaşılmakla beraber ÇED gerekli değildir kararının yerinde olmadığını savunmaktayız” ifadeleri kullanıldı.

“ARKEOLOJİK SİT ALANLARI SINIRLARI İLE BİTİŞİK”

Bölgenin kültür ve doğal anlamda sahip olduğu zenginliklerin görmezden gelindiğinin belirtildiği açıklamada, “Bununla beraber, S.46873 no’lu ruhsat alanının tescilli Çatıdındere 1.Derecede Arkeolojik Sit Alanı sınırları ile bitişik, etkileşim sahasıyla ise örtüştüğü görülmekle beraber, rağmen proje tanıtım dosyasında, Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün görüşüne dahi başvurulmayarak, proje yakınında korunması gereken alanlar olmadığı iddia edilmiştir. Ayrıca proje kapsamında ilgili kurumlardan alınması gereken ÇED görüşlerinin eksik, çelişkili veya yetkisizlik nedeniyle geçersiz olduğu anlaşılmaktadır. Diğer bir davada ise, davalı Kale Maden Şirketi’nin, Söke’ye bağlı iki mahallede 179,872 ha’lık alan artışı ile 3 adet poligonda hedeflenen yıllık 742.500 ton feldispat, kuvars ve kuvarsit üretimini konu alan kapasite artışına verilen ÇED olumlu kararına itiraz etmekteyiz. Proje kapsamındaki 3 poligondan 2’sinin Çavdar Mahallesi’nde bulunmasına ve toplam poligon alanının Yeşilköy Mahallesi’nde planlanan poligon alanının 9 kat büyük olmasına rağmen, projenin ÇED raporunda Çavdar Mahallesi’nden çok daha az bahsedildiği, ÇED toplantısının Yeşilköy Mahallesi’nde yapılarak, projeden daha fazla etkilenecek olan Çavdar halkının yeterli ve etkin şekilde bilgilendirilmediği anlaşılmaktadır”

“İŞLETME İZNİ OLMADAN FAALİYETTE BULUNMUŞ”

Maden şirketlerinden birinin işletme izni olmadan alanda faaliyet gösterdiğinin aktarıldığı açıklamada “Öte yandan, çevre düzeni planına göre, “orman alanı”, “mera alanı”,“tarım arazisi ve sulama alanı” vasıflı oldukları belirtilen, ayrıca ÇED raporunda hiç bahsedilmese de Çavdar Çatıdındere 1.Derece Arkeolojik Sit Alanı ve etkileşim bölgesinde bulunan söz konusu alanda madencilik yapılması hukuken asla mümkün değildir. Bunlardan daha vahimi ise, Kale Maden’in 13.09.2015 yürürlük tarihli İşletme Ruhsatı’na ilişkin güncel ve geçmiş ÇED raporlarında işletme izni konmadığı görülmüş, şirketin bugüne kadar işletme izni olmaksızın faaliyette bulunduğu anlaşılmıştır. Projenin ÇED raporunda, yine ÇED yönetmeliği hükümleri doğrultusunda bulunması gereken noter onaylı ve imzalı bir taahhütname de bulunmamaktadır. Yine bu projede de ilgili kurumların ÇED görüşleri, eksik, yanıltıcı bilgiye dayalı ve hatta olumsuzdur” şeklinde belirtildi.

“DOSYA KEŞİF HEYETİNE SUNULDU”

Latmos Platformu ve çevre savunucularının hukuk mücadelesinin devam edeceği belirtilerek,“ Latmos'ta madencilik değil adeta katliam yapan, hukuk tanımayan maden şirketleri ile mücadele için yola çıkan Latmos Platformu'nun bu doğrultuda açtığı iki dava kapsamında, önemli bir gelişme olarak, dün (08.01.2024) hakim ve bilirkişi heyetlerince inceleme yapıldı. Çavdar ve Güzeltepe mahalle sakinlerinin yanı sıra, çevre savunucularının da katıldığı keşifte, işletme izni olmaksızın yapılan tahribat, bölgede yer alan tescilli Çatıdındere Arkeolojik Sit Alanı, maden şirketlerinin adeta önünü açmak için birleştirilerek orman vasıflı alana dönüştürülen zeytinlikler, bölgenin eşsiz doğal ve tarihi dokusu, davacımız İhsan Garagöz ve avukatımız Hicran Danışman tarafından keşif heyetine aktarıldı, ayrıca Prof. Dr. Doğan Kantarcı’nın hazırladığı dosya keşif heyetine sunuldu. Bu önemli keşifte bizleri yalnız bırakmayan Çavdar ve Güzeltepe sakinlerine, Aydın Ekoloji ve Yaşam Platformu (AYEP)’na, Çine Yaşam Platformu (ÇİYAP)’na, Kuşadası Çevre Platformu’na ve tüm çevre savunucularına destekleri için teşekkür ederiz. Eşsiz güzellikteki Latmos'ta 20 yılı aşkın süredir devam eden, ülke ekonomisine sürdürülebilir katkıda bulunabilecek doğal, tarihi ve kültürel kaynaklarımızın hukuksuz ve geri dönülemez şekilde tahribatına karşı mücadelede atılmış bu önemli adım ile Latmos Platformu umut ve kararlılıkla yoluna devam etmekte olup, ilk saha keşfini coşkuyla kutlayacağımız hukuk zaferlerinin müjdecisi olarak hatırlayacağımıza inanıyoruz” ifadeleri kullanıldı.

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Aydın ve Muğla sınırları içerisinde yükselen, antik çağdaki adı Latmos olan Beşparmak Dağları’nın taş ocağı her geçen gün daha da büyüyor. Latmos’un yanı başında yer alan ve kapladıkları alan gittikçe artan ocaklar bölgenin tarihine, kültürüne,  jeolojik yapısına ve canlı yaşamına geri dönülmez zararlar veriyor. 

Son olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikli Bakanlığı’nın ÇED izni verdiği Kormad Madencilik ve Kale Maden şirketlerinin kuvars ve feldspat ocaklarının iptali için Latmos Platformu ve yöre halkı tarafından yargıya taşındı. 

Dosyaları inceleyen mahkeme heyeti ve mahkemenin atadığı bilirkişi heyeti bugün bölgede incelemelerde bulundu. Latmos Platformu temsilcileri bölgedeki madenciliğin doğaya verdiği zararı anlatarak iptal edilmesi gerektiğini dile getirdi. Maden şirketlerinin temsilcileri ise taş ocaklarının doğaya zararı olmadığını ileri sürdü. Bilirkişi heyetinin raporunun önümüzdeki haftalarda açıklanması bekleniyor.

OCAKLAR HAKKINDA

Aydın Söke’ye bağlı Yeşilköy Mahallesinde Kale Maden’in feldispat, kuvars ve kuvarsit ocağı kapasite artışı projesine verilen izin mahkeme tarafından iptal edilmişti. Ancak karar sonrası şirket yeniden harekete geçerek bakanlıktan yeni ÇED onayı almıştı.  Ocak sahası Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planına göre orman sayılan alanlar ve tarım alanları içerisinde kalıyor. Yine ocak alanının etrafında zeytinlikler de yer alıyor. 

Dava konusu diğer taş ocağı ise Kormad Madencilik tarafından Çavdar köyü yakınlarında işletilen kuvars ocağı. Kormad Madencilik de geçtiğimiz yıl kapasitesini artırmak için bakanlıktan onay almıştı. Yargıya taşınan projeyle ilgili hazırlanan ÇED raporunda, yıllık 5 bin ton olan cevher üretim kapasitesinin 180 bin tona çıkarılacağı belirtiliyor. Yılda 120 kez patlatma yapılacak.

Köylülerin direnişi ve kum ocağının açılış sürecine dair konuşan AYÇEP Başkanı Mehmet Vergili, doğa talanına bir an önce son verilmesi gerektiğini söyledi. 

Video ve fotoğraflar: Veli Yalçın

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

Aydın ve Muğla sınırları içerisinde bulunan Latmos'ta vahşi madenciliğin önlenmesi ve bölgedeki doğa, kültür varlıklarının korunması amacıyla çevreciler tarafından açılan davaların ikisi için bugün alanda bilirkişi heyeti ile keşif yapılacak. Bölgenin korunması amacıyla kurulan ve çevre mücadelesinin hukuki boyutuyla ilgilenen Latmos Platformu, bugün yapılacak keşif için vatandaşlardan destek istedi. Latmos Platformu tarafından yapılan açıklamada, "Latmos'u bütünlüklü olarak korumak için çıktığımız yolda yarın bizler için çok önemli bir gün. Açtığımız davalardan ikisi için bilirkişi heyeti ile keşif yapılacak. Kamu yararına sığınmaya çalışan, hukuk tanımaz, vahşi maden şirketlerinin arkeolojik sit alanlarını dahi önemsemeyerek, işletme izni olmaksızın zeytinlikler ve fıstık çamları ile doğal, kültürel ve tarihi mirasımızı nasıl geri dönülmez şekilde yok ettiklerini göstereceğiz. Dere yataklarını doldurarak sel felaketlerinin nasıl önünü açtıklarını sahada anlatacağız. Hukuka ve adalete güvenimiz tam, yolumuzda kararlılıkla yürüyoruz" ifadeleri kullanıldı.

"8 BİN YILLIK ARKEOLOJİK SİT VAR AMA İLGİLİ KURUM YOK DEMİŞ"

Latmos Platformu'nun kurucularından olan çevreci Selahattin Aydın ise, "Latmos'ta(Beşparmak) işletme izni olmaksızın alanı yağmalayan madencilere karşı açtığımız davanın bilirkişi keşfi var. Alanda 8 bin yıllık arkeolojik sit var ama ilgili kurum yok demiş. Zeytinlikleri alanı talan etmek için orman vasfına çevirmişler. Destek lütfen #Latmosukoru" sözleriyle hukuki sürece destek daveti gönderdi. 

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD), Aydın’ın Karpuzlu ilçesi Tekeler Köyü’nde aktif olarak kullanılan antik yolla ilgili bir paylaşımda bulundu. Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalar sonucunda koruma altına alınan yolun bir kısmına beton döküldüğüne dikkat çeken dernek, antik yolun gerekli koruma önlemlerinin alınması ve bozulan yerlerin restorasyonun sağlanması için çağrıda bulundu.

Herakleia’nın kurucusu Pleistarkhos tarafından yaptırıldığı bilinen ve taş döşeli yolların Myus, Alinda, Alabanda, Tralleis kentlerini, Menderes Vadisi ile Marsyas Vadisini birbirine bağlıyor.

"TRAKTÖRLERİN RAHAT GEÇMESİNİ SAĞLAMAK İÇİN DÖKÜLMÜŞ"

EKODOSD tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi; "Herakleia’nın batı kesiminden Latmos (Beşparmak) Dağları’nın yükseltilerine doğru uzanan taş döşemeli yolun antik döneme ait olduğu ilk kez Dr. Anneliese PESCHLOW tarafından keşfedilmişti. Coğrafyacı ve kartograf Volker Höhfeld’le birlikte, daha henüz GPS’lerin çıkmadığı dönemlerde bir theodolit ve dört metrelik bir mira ile Latmos Dağları’nın engebeli ve sarp arazilerinde 300 km’şlik bölümünü ölçmüşlerdi. Herakleia’nın kurucusu Pleistarkhos tarafından yaptırıldığı bilinen ve büyük maliyetlere yol açan taş döşeli yolların Myus, Alinda, Alabanda, Tralleis ve Menderes Vadisi ile Marsyas Vadisini birbirine bağladığı görülmektedir. Biz de bu haftaki etkinliğimizde bu antik yollardan birinden Alinda’ya ulaşmak için, Karpuzlu’ya bağlı Tekeler köyüne gittik. Tekeler köyünün kahvesinde çaylarımızı yudumlarken, muhtar Ersin Erçetin’le sohbet ettik. Yürüdüğümüz antik yolun bir bölümüne 2018 yılında dozerlerle girilerek, araç yolu açılması sonucu önemli bir tahribat yaratılmış, bir bölümüne de beton dökülmüştü. Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalar sonucunda bu işlemler durdurulmuş ve tescil işlemleri gerçekleştirilmişti. Antik yolda yürümenin mutluluğunu yaşarken, bir bölümüne de taşların arasına asfalt döküldüğünü gördük. Bu işlemin traktörlerin daha rahat geçmesini sağlamak için yapıldığını düşünüyoruz. Gelecekte bölgede gelişecek turizm için çok önemli değer olacak olan antik yol her geçen yıl tahribata uğruyor, asfalt ya da daha önceki yıllardaki gibi beton atılıyor. Yolun gerekli koruma önlemlerinin alınması ve bozulan yerlerin restorasyonun sağlanması hem Karpuzlu’ya hem de Tekeler köyüne çok şeyler kazandıracağını düşünüyoruz. Köylülerin yıllardır Pazar yolu olarak bildikleri, Karpuzlu’ya gitmek için binek hayvanlarıyla kullandıkları, eşekleriyle zeytin çektikleri antik yolun güzergahında birçok pınarın olması, antik dönemden günümüze yolun yoğun bir şekilde kullanıldığını göstermektedir."

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ