Muğla ve Aydın il sınırları içerisinde uzanan Latmos Dağları, hem doğal yapısı hem de insanlık tarihinin en eski izlerini taşıyan 8 bin yıllık kaya resimlerinin bulunduğu nadir coğrafyalardan biri olarak öne çıkıyor. Latmos'un geniş coğrafyasına yayılmış yaklaşık 8 bin yıllık geçmişe sahip kaya resimleri, insanlığa dair aktardıkları önemli mesajlarla dikkat çekiyor. Bu resimlerin bulunduğu Kerdemlik Mağarası’nda geçtiğimiz günlerde gerçekleşen vandallık, bölgedeki koruma önlemlerini yeniden gündeme taşıdı.

KIRMIZI BOYALARLA FİGÜRLER ÇİZDİLER

Edinilen bilgilere göre, mağarada Neolitik döneme tarihlenen kaya resimlerinin bulunduğu bir kayanın üzerine kırmızı boyayla müdahalede bulunuldu. Uzmanlar, bu tür tahribatların geri dönüşü olmayan zararlar verdiğine dikkat çekerek, alanın daha etkin şekilde korunması gerektiğini vurguladı.

GÜVENLİK ÖNLEMLERİ YETERLİ DEĞİL

Uzmanlar ve çevre savunucuları, bölgede denetimlerin artırılması, güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi ve kamuoyunda farkındalık oluşturulması çağrısında bulundu.

Görsel: Mithat Serçin

Katılım sağlayan kuruluşlar arasında şunlar yer aldı:

• Latmos Platformu

• Aydın Çevre Koruma ve Kültür Derneği (AYÇED)

• EKODOST

• Akbük Doğa ve Yaşam Derneği

• Yatağan Laguna Çevre ve Kültür Derneği

• Kuşadası Çevre Platformu

• Söke Çevre Platformu (ÇEP)

• Söke Zirve Dağcılık Kulübü

Taşköprü Vadisi’nin tam ortasında yer alan bölge, doğal ve kültürel zenginlikleriyle dikkat çekiyor. Vadinin adını aldığı antik Taşköprü, kış yağışlarıyla oluşan çavlan dönemlerinde hem insanların hem de yaban hayatının geçişini sağlıyor. Latmos (Beşparmak) Dağları’nın kuzeye açılan kapısı olarak bilinen bölge, yaklaşık 8 bin yıl öncesine uzanan tarihiyle büyük önem taşıyor.

Konuyla ilgili EKODOSD şu açıklamayı yaptı:

"Keşfe katılan herkes, madencilik faaliyetlerinin doğada yarattığı tahribatı yerinde görme fırsatı bulmuştur.

Madencilik faaliyetlerinin yürütüldüğü alanların tam ortasında Taşköprü Vadisi yer almaktadır. Doğal ve kültürel zenginlikleriyle eşsiz özelliklere sahip bu vadinin mutlak korunması gerekirken, ne yazık ki bugün bu muhteşem coğrafyanın çevresi doğada derin yaralar açan maden ocaklarıyla kuşatılmış durumdadır.

Vadinin adını aldığı Taşköprü, kış yağışlarıyla oluşan çavlan dönemlerinde hem insanların hem de yaban hayatının geçişini sağlayan ve antik dönemden günümüze kadar ulaşan önemli bir yapıdır.

Latmos (Beşparmak) Dağları’nın kuzeye açılan kapısı niteliğindeki bu bölgenin tarihi yaklaşık 8 bin yıl öncesine kadar uzanmaktadır.

Alman arkeolog Dr. Anneliese Peschlow ve Milet Arkeoloji Müzesi’nin yürüttüğü çalışmalar sonucunda; kuvarstan yapılmış aletler, çok sayıda taş eser, fırınlanmış çanak-çömlek parçaları, küre biçimli ağırsaklar, ok uçları, kemik aletler ve yassı baltacıklar bulunmuş; bu buluntuların Neolitik Dönem’de bölgede yaşayan insanlara ait olduğu ve buradaki mağaranın bir yaşam alanı olarak kullanıldığı belirlenmiştir.

Vadide bulunan kaya sığınaklarında 8 bin yıl öncesine tarihlenen kaya resimleri, kaya kiliselerinde fresk kalıntıları, antik uygarlıklardan kalan savunma yapıları, kaya mezarları ve pınarlar bulunmaktadır.

Bilirkişi keşfi sırasında, maden ocağına kadar uzanan antik taş döşeme yolun, açılan çukurlar nedeniyle büyük ölçüde tahrip edildiği de görülmüştür.

Maden ocaklarının yarattığı ürkütücü görüntülerin hemen yanında, doğayla bütünleşmiş bazı eski yerleşim alanları bulunmaktadır. Günümüz teknolojisinden uzak bu yerleşimler, doğayla uyumlu mimarileri ve pitoresk görünümleriyle dikkat çekmektedir.

Zeytin ağaçlarının arasına gizlenmiş bu yerleşimler, maden ocaklarının yarattığı tahribatla büyük bir tezat oluşturmaktadır. Geç Antik Dönem’den Osmanlı Dönemi’ne kadar kesintisiz yaşamın sürdüğü bu alanların büyük bölümü 1970’li yıllardan sonra terk edilmiş; bazı yapılar ise günümüzde yalnızca zeytin hasadı dönemlerinde kullanılmaktadır.

Ana kayalara oyulmuş antik zeytinyağı işliklerinden, Osmanlı döneminde kullanılan taş değirmenlere ve yakın zamana kadar faaliyet gösteren işliklere kadar uzanan zeytin kültürü, bu bölgenin en önemli miraslarından biridir.

Adeta bir açık hava müzesi niteliğindeki bu eşsiz coğrafyada doğa, tarih, yaban hayatı ve geleneksel yaşam iç içe geçmiş durumdadır.

Bölgenin sahip olduğu bu büyük potansiyel, gelecekte gelişebilecek doğa ve kültür turizmi ile hem yöre halkına hem de gelecek nesillere önemli kazanımlar sağlayabilecek niteliktedir.

Ancak tüm bu değerlerin ortasında faaliyet gösteren maden ocakları; doğayı tahrip eden, insan sağlığını olumsuz etkileyen ve geri dönüşü olmayan zararlar yaratan bir tehdit oluşturmaktadır.

Taşköprü Vadisi’nde doğa, tarih ve yaşam bütünlüğünü bozan tek unsur madencilik faaliyetleridir.

Bu nedenle bölgede yürütülen madencilik faaliyetleri durdurulmalı, Taşköprü Vadisi ve çevresi korunmalı ve yöre insanının sosyal ve ekonomik gelişimine katkı sağlayacak sürdürülebilir projeler hayata geçirilmelidir."

Kararda özellikle, inşaat ve işletme aşamalarında yapılacak ağaç kesimlerinin orman florasına etkilerinin yeterince değerlendirilmediği, yeni yollar, türbin alanları, şalt merkezi ve şantiye kurulumu nedeniyle oluşacak kazı ve dolgu çalışmalarının vejetasyon üzerindeki tahribatına karşı somut önlemler öngörülmediği vurgulandı. Bitkisel çeşitliliğe ilişkin verilerin yetersiz olduğu ve alanın gerçek flora yapısını tam olarak yansıtmadığı ifade edildi.

Öte yandan, RES projelerinden en fazla etkilenen türler arasında yer alan kuşlar için yapılan ornitolojik izleme çalışmalarının da yetersiz olduğu, fauna üzerindeki etkilerin ÇED raporunda tam anlamıyla ortaya konulamadığı bilirkişi raporlarıyla tespit edildi.

Bu gerekçelerle mahkeme, “ÇED Olumlu” kararında hukuka uyarlık bulunmadığına hükmetti.

İPTAL SONRASI YENİ BAŞVURU

Mahkeme kararına rağmen EnerjiSA’nın aynı proje için yeniden ÇED süreci başlatması, Latmos’un geleceğine ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıdı. 2009/7 sayılı genelge doğrultusunda yapılan yeni ÇED başvurusu Bakanlık tarafından onay aldı. Proje ile ilgili 'nihai karar' verildi. 10 gün içinde itiraz edilebilecek.

4 BİN AĞAÇ KESİLECEK

Proje alanının büyük çoğunluğu, Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’na göre “Orman Alanı” kullanımında kalıyor. Proje hayata geçerse 4 bin 55 ağaç kesilecek. ÇED sahası 10 tane endemik bitki türü ve 27 tane koruma altındaki canlının yaşam alanı.

Dosyayı karara bağlayan Aydın İdare Mahkemesi, 9 Şubat 2026 tarihli kararında “ÇED Gerekli Değildir” hükmünü oybirliği ile iptal etti.
Mahkeme kararında, işlemin “eksik incelemeye ve hatalı hesaba dayalı olarak tesis edildiğinin anlaşıldığı” belirtilerek, kararın ÇED mevzuatına, hukuka ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna vardı. Mahkemenin iptal kararıyla birlikte, DYM Limited Şirketi tarafından Akbük’te açılmak istenen taş ocağı projesi engellenmiş oldu. Kararın, bölgedeki doğal yaşam alanları ve çevresel hassasiyetler açısından emsal niteliği taşıyabileceği değerlendiriliyor. Akbük ve çevresinde yaşayan vatandaşlar ile çevre örgütleri, süreci yakından takip etmeye devam edeceklerini belirtti.

Aydın ile İzmir’i birbirine bağlayan önemli ulaşım güzergâhlarından biri olan Ortaklar–Çamlık yolu, 6 Şubat Cuma gecesi menfez hattının bulunduğu noktadan çöktü. Yaşanan olay bölgede büyük tehlike yaratırken, yol trafiğe kapatıldı.

Devam eden yol genişletme çalışmaları kapsamında Çamlık yönünde yeni bir menfez inşa edildiği, ancak mevcut eski menfezin yenilenmediği ve iki yapı arasında tekniğine uygun bağlantı kurulmadığı tespit edildi. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Aydın İl Temsilciliği tarafından yapılan açıklamada, yoğun yağışla birlikte artan su akışı ve taşınan malzemenin, eski ve yetersiz menfez üzerinde baskı oluşturduğu belirtildi.

"AKIŞ TIKANMAYA YOL AÇTI"

Açıklamada, yaklaşık 945 hektarlık tali havzadan gelen akışın menfezden geçerken tıkanmaya yol açtığı, bunun sonucunda menfezin yerinden oynadığı, dolgu malzemesinin aşındığı ve yolun altının boşalarak çöktüğü ifade edildi.

Olay sırasında çevrede bulunan vatandaşların durumu fark ederek yolu trafiğe kapatması olası bir can kaybını önledi. Ancak akışın bağlandığı Naipli Deresi üzerinden TCDD’ye ait alt geçidin malzemeyle dolduğu, dere kenarındaki seralar ve tarım arazilerinde maddi hasar meydana geldiği bildirildi.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Aydın İl Temsilciliği, yol çökmesi ve çevrede oluşan zararların usulüne uygun yapılmayan menfez bağlantıları ile yoğun yağışın birleşimi sonucu meydana geldiğini vurgulayarak, gerekli teknik önlemlerin alınması çağrısında bulundu.

Çamköy–Bozköy yolu kenarından MAREN Enerji şirketine ait boru hattından henüz belirlenemeyen bir nedenle buhar sızıntısı meydana gelmiş, aynı noktada yeniden sızıntı olması hayatı olumsuz etkilemişti. Aydın Barosu, Germencik ilçesi Bozköy mevkiinde bulunan Jeotermal Elektrik Santrali’ne (JES) ait akışkan iletim hattında meydana gelen patlamalar nedeniyle santral yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulundu.

"HALK SAĞLIĞI ÜZERİNDE CİDDİ RİSKLER OLUŞTURUYOR"

Suç duyurusunda, 25 Kasım 2025 ve 16 Ocak 2026 tarihlerinde aynı santrale ait hatta yaşanan patlamalar sonucu, insan ve çevre sağlığı açısından son derece tehlikeli olduğu belirtilen ağır metallerle yüklü sıcak akışkan ve gazın havaya, suya ve toprağa karıştığı ifade edildi. Olayların, bölgedeki ekosistem ve halk sağlığı üzerinde ciddi riskler oluşturduğu vurgulandı.

"İHMAL VE KASIT KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMELİ"

Aydın Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu tarafından söz konusu santralden kaynaklı patlama olaylarının yakın zamanda birçok kez tekrarlandığına dikkat çekildi. Baro tarafından yapılan değerlendirmede, yaşananların çevrenin kasten ya da ihmal yoluyla kirletilmesi kapsamında ele alınması gerektiği belirtildi.

"GEREKLİ ÖNLEMLER ALINMALI"

Bu kapsamda Aydın Barosu, çevrenin kirletilmesine yol açtığı, insan ve doğa sağlığına zarar verdiği gerekçesiyle Jeotermal Elektrik Santrali yetkilileri hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulundu. Baro yetkilileri, olayla ilgili adli ve idari soruşturmaların etkin şekilde yürütülmesini ve benzer çevre felaketlerinin önlenmesi için gerekli önlemlerin alınmasını talep etti.

Kipaş Holding’e bağlı Batı Kipaş şirketi, geçtiğimiz günlerde Söke’nin Sofular Mahallesi’ndeki fıstık çamlığı alanda “kül düzenli depolama tesisi” kurmak için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na başvurmuş, bölge halkı ise projeye karşı çıkmıştı. Orman ve önemli doğa alanı olarak tanımlanan bölgede planlanan proje ile kağıt fabrikası ve enerji santralinden çıkan günlük yüzlerce ton külün depolanması beklenirken, projeye itirazlar da gelmeye devam ediyor.

"SÖKE OVASI'NA ZEHİR SAÇILIYOR"

Arkeolog ve çevre savunucusu Selahattin Aydın, projenin planlandığı alana giderek uygulanması halinde yaşanacak sorunlara ilişkin açıklamalarda bulundu. Söke’nin büyük bir felaketin eşiğinde olduğunu ifade eden Aydın, “Söke halihazırda çimento fabrikası, kağıt fabrikası ve OSB ile birlikte korkunç bir zehir saçarken aynı zamanda çıkarttığı o zehir şimdi de Latmos (Beşparmak) Dağları’nı tehdit etmekte. Kül, su varlıklarını yok edecek, yağmurla birlikte akıp giden o kül dereleri dolduracak. Bu bölge komple felakete uğrayacak.” dedi.

“20’YE YAKIN KÖYÜ ETKİLEYECEK”

Projenin uygulanacağı alanda 20’ye yakın köy bulunduğunu belirten Aydın, “Külün zerrecikleri tüm bölgeye yayılacak. Ormanın ekosistemini, faunasını, florasını, ağaçların döllenmesini, buradaki tüm yaşamı engelleyecek. Projenin planlandığı alan fıstık çamlarının ortasında ve zeytinliklerin yakınlarında. 20’ye yakın köyün bulunduğu alana zehirli külü depo etmek istiyorlar ve bu kül günde 384 ton olarak bu alana dökülmek isteniyor.” ifadelerini kullandı.

“SU VARLIKLARINI YOK EDECEK”

Aydın genelinde bu yıl etkili olan kuraklığa da dikkat çeken Aydın, kül depolama alanının kuraklık sorununu derinleştireceğini vurguladı. Aydın, “Yağmurla birlikte akıp giden o kül, dereleri dolduracak, bu bölge komple felakete uğrayacak. Bu alana bırakın külün dökülmesi bu projenin konuşulması bile hainliktir. Söke’deki kağıt fabrikası korkunç su harcayan bir fabrika. Söke Ovası’ndaki çiftçilere bu sene ‘üretiminizi dikkatli yapın’ denilerek su verilemeyeceği söylendi ama aynı zamanda bu kağıt fabrikası bütün bölgenin yeraltı su varlıklarını yok etmekte. Zaten bunun yanında Büyük Menderes Nehri kimyasal atıklarla zehre bulanmakta ve kuraklık tehdidi ile karşı karşıya kalmaktadır. Yerel dinamikler bu projeye karşı çıkıyorlar. Çünkü çok büyük bir yıkım bu proje.” diye konuştu.

“600 MİLYON YILLIK BİR JEOLOJİYE SAHİP”

Latmos’ta halihazırda devam eden bir tahribat süreci olduğunu sözlerine ekleyen Aydın, “Latmos Dağları feldspat ve kuvars madenleriyle yok ediliyor. Burası 600 milyon yıllık jeolojisi, 8 bin yıldır devam eden kültür yaratımı ve doğası bütünlüklü olarak korunması gereken bir nokta. Bu özel bölge bir avuç sermayedar için yok edilmek isteniyor.” dedi.

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Aydın'ın Köşk ilçesine bağlı Mezeköy'de bulunan tarım arazileri, jeotermal kaynak arama çalışmaları için Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararıyla acele kamulaştırılmıştı. Bölge halkının itirazı ve süreci yargıyı taşımasına rağmen Efendi Jeotermal Şirketi mahkeme kararını beklemeden köylünün tarım ve zeytinlik arazilerinde çalışmaya başlamış, Jandarma direnen köylülere müdahale etmişti.

Evinin 200 metre yakınındaki 1. sınıf tarım arazisi sayılan ve 1238 metrelik fidanlığı kamulaştırılan İsmet Savaş adına Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Ziraat Mühendisleri Odası, Cumhurbaşkanlığı'na dava açtı. Açılan davada, 19 Nisan 2022 tarihinde 31814 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 18 Nisan 2022 tarihli ve 5424 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının iptali talep edildi. Davanın gerekçesi olarak da kamulaştırılan arazilerin tarım arazisi olduğu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 27. maddesinde düzenlenen acele kamulaştırmanın şartlarının gerçekleşmediği, acelelik halinin bulunmadığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği belirtildi.

"CUMHURBAŞKANLIĞI KARARI İPTAL EDİLDİ"

Tetkik hakiminin açıklamaları ve dosyadaki belgeleri inceleyen Danıştay 6. Dairesi, itirazları haklı buldu. Daire, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası’yla ilgili davanın ehliyet yönünden reddine, dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararının ise iptaline karar verdi. Kararda, 1. sınıf tarım arazisi niteliğindeki araziler için tarım dışı kullanım izni alınmadığı, işletme ruhsatı verilmediği, taşınmazın sahibi ile anlaşma yoluna gidilmediği belirtildi. Acele kamulaştırmada mevzuata ve hukuka uyarlılığın görülmediğini ifade eden Danıştay 6. Dairesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır” hükmüne ve Anayasa Mahkemesi'nin “ Acele kamulaştırma işleminin mülkiyet hakkından yoksun bırakma sonucunu doğuracak olması nedeniyle kesin, açık, öngörülebilir, belirli koşullar altında usulüne uygun olarak tesis edilmesi gerekmekte olup olağan kamulaştırma usulünün malike sağladığı tüm güvenceleri ortadan kaldırmadığı da gözden uzak tutulmamalıdır” kararı vurgulandı.

"DİRENENLER YENİLMEZLER"

Karara ilişkin paylaşımda bulunan Umut-Sen Ekoloji Kolektifi, “Aydın/Mezeköy'de Efendi Jeotermal şirketi için çıkarılan kamulaştırma kararı Danıştay 6. Dairesi tarafından iptal edildi. Toprağına, suyuna, havasına, zeytinliklere sahip çıkmak için gece gündüz nöbet tutan ve kararlılıkla direnen Mezeköylüler kazandı. Direnenler yenilmezler!” notunu düştü.

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Aydın ve Muğla sınırları içerisinde yer alan ve binlerce yıllık geçmişiyle ülkenin en önemli doğa, kültür alanlarından biri olan Latmos’ta, vahşi madencilik faaliyetlerine karşı açılan davaların ikisi için bilirkişi tarafından keşif ziyareti gerçekleştirildi. Keşif ziyaretine bilirkişi heyetinin yanı sıra Latmos Platformu, Çavdar ve Güzeltepe sakinleri, Aydın Ekoloji ve Yaşam Platformu (AYEP), Çine Yaşam Platformu (ÇİYAP), Kuşadası Çevre Platformu ve çok sayıda çevre savunucusu katıldı. Alanda ÇED gerekli değildir kararlarının hukuka ve yaşam hakkına aykırı bir şekilde verildiği ve binlerce yıllık arkeolojik sit alanlarının orman vasfına dönüştürülerek vahşi madenciliğine açıldığı yönündeki bilgileri heyete sunan çevreciler, bazı madencilik faaliyetlerinin ise ruhsatsız bir biçimde gerçekleştirildiğini aktardı.

Keşif sonrası Latmos Platformu tarafından yapılan açıklamada detaylı bilgilere yer verildi. Yapılan açıklamada, “Aydın ili, Söke ilçesine bağlı Çavdar Mahallesi Kocakovalık Mevkii'nde Kormad Madencilik Şirketi’nin S.46873 nolu ruhsat sahasında gerçekleştirmek istediği “IV. Grup (Kuvars) Maden Ocağı Kapasite Artışı Projesi” için verilmiş, 26.05.2023 tarihli “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararı ile yine Söke ilçesine bağlı Çavdar ve Yeşilköy Mahalleleri’nde Kale Maden Şirketi’nin “RN:42444 Ruhsat Nolu Saha Feldispat, Kuvars ve Kuvarsit Ocağı Kapasite Artış Projesi” için verilmiş 21.06.2023 tarihli “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararına ilişkin iki dava kapsamında, dün (08.01.2024) Çavdar Mahallesi çevresinde, hakim ve 5 bilirkişiden oluşan heyet keşif ziyareti gerçekleştirdi. Çavdar eski muhtarı İhsan Garagöz’ün davacı olduğu, avukat Hicran Danışman ve hukukçu Mehmet Çilsal ile Latmos Platformu olarak açtığımız davaların ilkinde, davalı Kormad Şirketi’nin proje tanıtım dosyasından alınan bilgilere göre, hem alan hem de kapasite artışı gerçekleştirmek istediği görülmekte olup, yalnızca 2,67 ha’lık alan artışı ile üretimini 35 kat arttırmayı planlayan şirketin, yıllık 900.000 m3 pasa atığı oluşturacağı anlaşılmakla beraber ÇED gerekli değildir kararının yerinde olmadığını savunmaktayız” ifadeleri kullanıldı.

“ARKEOLOJİK SİT ALANLARI SINIRLARI İLE BİTİŞİK”

Bölgenin kültür ve doğal anlamda sahip olduğu zenginliklerin görmezden gelindiğinin belirtildiği açıklamada, “Bununla beraber, S.46873 no’lu ruhsat alanının tescilli Çatıdındere 1.Derecede Arkeolojik Sit Alanı sınırları ile bitişik, etkileşim sahasıyla ise örtüştüğü görülmekle beraber, rağmen proje tanıtım dosyasında, Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün görüşüne dahi başvurulmayarak, proje yakınında korunması gereken alanlar olmadığı iddia edilmiştir. Ayrıca proje kapsamında ilgili kurumlardan alınması gereken ÇED görüşlerinin eksik, çelişkili veya yetkisizlik nedeniyle geçersiz olduğu anlaşılmaktadır. Diğer bir davada ise, davalı Kale Maden Şirketi’nin, Söke’ye bağlı iki mahallede 179,872 ha’lık alan artışı ile 3 adet poligonda hedeflenen yıllık 742.500 ton feldispat, kuvars ve kuvarsit üretimini konu alan kapasite artışına verilen ÇED olumlu kararına itiraz etmekteyiz. Proje kapsamındaki 3 poligondan 2’sinin Çavdar Mahallesi’nde bulunmasına ve toplam poligon alanının Yeşilköy Mahallesi’nde planlanan poligon alanının 9 kat büyük olmasına rağmen, projenin ÇED raporunda Çavdar Mahallesi’nden çok daha az bahsedildiği, ÇED toplantısının Yeşilköy Mahallesi’nde yapılarak, projeden daha fazla etkilenecek olan Çavdar halkının yeterli ve etkin şekilde bilgilendirilmediği anlaşılmaktadır”

“İŞLETME İZNİ OLMADAN FAALİYETTE BULUNMUŞ”

Maden şirketlerinden birinin işletme izni olmadan alanda faaliyet gösterdiğinin aktarıldığı açıklamada “Öte yandan, çevre düzeni planına göre, “orman alanı”, “mera alanı”,“tarım arazisi ve sulama alanı” vasıflı oldukları belirtilen, ayrıca ÇED raporunda hiç bahsedilmese de Çavdar Çatıdındere 1.Derece Arkeolojik Sit Alanı ve etkileşim bölgesinde bulunan söz konusu alanda madencilik yapılması hukuken asla mümkün değildir. Bunlardan daha vahimi ise, Kale Maden’in 13.09.2015 yürürlük tarihli İşletme Ruhsatı’na ilişkin güncel ve geçmiş ÇED raporlarında işletme izni konmadığı görülmüş, şirketin bugüne kadar işletme izni olmaksızın faaliyette bulunduğu anlaşılmıştır. Projenin ÇED raporunda, yine ÇED yönetmeliği hükümleri doğrultusunda bulunması gereken noter onaylı ve imzalı bir taahhütname de bulunmamaktadır. Yine bu projede de ilgili kurumların ÇED görüşleri, eksik, yanıltıcı bilgiye dayalı ve hatta olumsuzdur” şeklinde belirtildi.

“DOSYA KEŞİF HEYETİNE SUNULDU”

Latmos Platformu ve çevre savunucularının hukuk mücadelesinin devam edeceği belirtilerek,“ Latmos'ta madencilik değil adeta katliam yapan, hukuk tanımayan maden şirketleri ile mücadele için yola çıkan Latmos Platformu'nun bu doğrultuda açtığı iki dava kapsamında, önemli bir gelişme olarak, dün (08.01.2024) hakim ve bilirkişi heyetlerince inceleme yapıldı. Çavdar ve Güzeltepe mahalle sakinlerinin yanı sıra, çevre savunucularının da katıldığı keşifte, işletme izni olmaksızın yapılan tahribat, bölgede yer alan tescilli Çatıdındere Arkeolojik Sit Alanı, maden şirketlerinin adeta önünü açmak için birleştirilerek orman vasıflı alana dönüştürülen zeytinlikler, bölgenin eşsiz doğal ve tarihi dokusu, davacımız İhsan Garagöz ve avukatımız Hicran Danışman tarafından keşif heyetine aktarıldı, ayrıca Prof. Dr. Doğan Kantarcı’nın hazırladığı dosya keşif heyetine sunuldu. Bu önemli keşifte bizleri yalnız bırakmayan Çavdar ve Güzeltepe sakinlerine, Aydın Ekoloji ve Yaşam Platformu (AYEP)’na, Çine Yaşam Platformu (ÇİYAP)’na, Kuşadası Çevre Platformu’na ve tüm çevre savunucularına destekleri için teşekkür ederiz. Eşsiz güzellikteki Latmos'ta 20 yılı aşkın süredir devam eden, ülke ekonomisine sürdürülebilir katkıda bulunabilecek doğal, tarihi ve kültürel kaynaklarımızın hukuksuz ve geri dönülemez şekilde tahribatına karşı mücadelede atılmış bu önemli adım ile Latmos Platformu umut ve kararlılıkla yoluna devam etmekte olup, ilk saha keşfini coşkuyla kutlayacağımız hukuk zaferlerinin müjdecisi olarak hatırlayacağımıza inanıyoruz” ifadeleri kullanıldı.

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Aydın ve Muğla sınırları içerisinde yükselen, antik çağdaki adı Latmos olan Beşparmak Dağları’nın taş ocağı her geçen gün daha da büyüyor. Latmos’un yanı başında yer alan ve kapladıkları alan gittikçe artan ocaklar bölgenin tarihine, kültürüne,  jeolojik yapısına ve canlı yaşamına geri dönülmez zararlar veriyor. 

Son olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikli Bakanlığı’nın ÇED izni verdiği Kormad Madencilik ve Kale Maden şirketlerinin kuvars ve feldspat ocaklarının iptali için Latmos Platformu ve yöre halkı tarafından yargıya taşındı. 

Dosyaları inceleyen mahkeme heyeti ve mahkemenin atadığı bilirkişi heyeti bugün bölgede incelemelerde bulundu. Latmos Platformu temsilcileri bölgedeki madenciliğin doğaya verdiği zararı anlatarak iptal edilmesi gerektiğini dile getirdi. Maden şirketlerinin temsilcileri ise taş ocaklarının doğaya zararı olmadığını ileri sürdü. Bilirkişi heyetinin raporunun önümüzdeki haftalarda açıklanması bekleniyor.

OCAKLAR HAKKINDA

Aydın Söke’ye bağlı Yeşilköy Mahallesinde Kale Maden’in feldispat, kuvars ve kuvarsit ocağı kapasite artışı projesine verilen izin mahkeme tarafından iptal edilmişti. Ancak karar sonrası şirket yeniden harekete geçerek bakanlıktan yeni ÇED onayı almıştı.  Ocak sahası Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planına göre orman sayılan alanlar ve tarım alanları içerisinde kalıyor. Yine ocak alanının etrafında zeytinlikler de yer alıyor. 

Dava konusu diğer taş ocağı ise Kormad Madencilik tarafından Çavdar köyü yakınlarında işletilen kuvars ocağı. Kormad Madencilik de geçtiğimiz yıl kapasitesini artırmak için bakanlıktan onay almıştı. Yargıya taşınan projeyle ilgili hazırlanan ÇED raporunda, yıllık 5 bin ton olan cevher üretim kapasitesinin 180 bin tona çıkarılacağı belirtiliyor. Yılda 120 kez patlatma yapılacak.

Köylülerin direnişi ve kum ocağının açılış sürecine dair konuşan AYÇEP Başkanı Mehmet Vergili, doğa talanına bir an önce son verilmesi gerektiğini söyledi. 

Video ve fotoğraflar: Veli Yalçın

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

Bu gönderiyi Instagram'da gör

AYDIN HABERLERİ (@aydinhaberlericom)'in paylaştığı bir gönderi

Aydın ve Muğla sınırları içerisinde bulunan Latmos'ta vahşi madenciliğin önlenmesi ve bölgedeki doğa, kültür varlıklarının korunması amacıyla çevreciler tarafından açılan davaların ikisi için bugün alanda bilirkişi heyeti ile keşif yapılacak. Bölgenin korunması amacıyla kurulan ve çevre mücadelesinin hukuki boyutuyla ilgilenen Latmos Platformu, bugün yapılacak keşif için vatandaşlardan destek istedi. Latmos Platformu tarafından yapılan açıklamada, "Latmos'u bütünlüklü olarak korumak için çıktığımız yolda yarın bizler için çok önemli bir gün. Açtığımız davalardan ikisi için bilirkişi heyeti ile keşif yapılacak. Kamu yararına sığınmaya çalışan, hukuk tanımaz, vahşi maden şirketlerinin arkeolojik sit alanlarını dahi önemsemeyerek, işletme izni olmaksızın zeytinlikler ve fıstık çamları ile doğal, kültürel ve tarihi mirasımızı nasıl geri dönülmez şekilde yok ettiklerini göstereceğiz. Dere yataklarını doldurarak sel felaketlerinin nasıl önünü açtıklarını sahada anlatacağız. Hukuka ve adalete güvenimiz tam, yolumuzda kararlılıkla yürüyoruz" ifadeleri kullanıldı.

"8 BİN YILLIK ARKEOLOJİK SİT VAR AMA İLGİLİ KURUM YOK DEMİŞ"

Latmos Platformu'nun kurucularından olan çevreci Selahattin Aydın ise, "Latmos'ta(Beşparmak) işletme izni olmaksızın alanı yağmalayan madencilere karşı açtığımız davanın bilirkişi keşfi var. Alanda 8 bin yıllık arkeolojik sit var ama ilgili kurum yok demiş. Zeytinlikleri alanı talan etmek için orman vasfına çevirmişler. Destek lütfen #Latmosukoru" sözleriyle hukuki sürece destek daveti gönderdi. 

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD), Aydın’ın Karpuzlu ilçesi Tekeler Köyü’nde aktif olarak kullanılan antik yolla ilgili bir paylaşımda bulundu. Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalar sonucunda koruma altına alınan yolun bir kısmına beton döküldüğüne dikkat çeken dernek, antik yolun gerekli koruma önlemlerinin alınması ve bozulan yerlerin restorasyonun sağlanması için çağrıda bulundu.

Herakleia’nın kurucusu Pleistarkhos tarafından yaptırıldığı bilinen ve taş döşeli yolların Myus, Alinda, Alabanda, Tralleis kentlerini, Menderes Vadisi ile Marsyas Vadisini birbirine bağlıyor.

"TRAKTÖRLERİN RAHAT GEÇMESİNİ SAĞLAMAK İÇİN DÖKÜLMÜŞ"

EKODOSD tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi; "Herakleia’nın batı kesiminden Latmos (Beşparmak) Dağları’nın yükseltilerine doğru uzanan taş döşemeli yolun antik döneme ait olduğu ilk kez Dr. Anneliese PESCHLOW tarafından keşfedilmişti. Coğrafyacı ve kartograf Volker Höhfeld’le birlikte, daha henüz GPS’lerin çıkmadığı dönemlerde bir theodolit ve dört metrelik bir mira ile Latmos Dağları’nın engebeli ve sarp arazilerinde 300 km’şlik bölümünü ölçmüşlerdi. Herakleia’nın kurucusu Pleistarkhos tarafından yaptırıldığı bilinen ve büyük maliyetlere yol açan taş döşeli yolların Myus, Alinda, Alabanda, Tralleis ve Menderes Vadisi ile Marsyas Vadisini birbirine bağladığı görülmektedir. Biz de bu haftaki etkinliğimizde bu antik yollardan birinden Alinda’ya ulaşmak için, Karpuzlu’ya bağlı Tekeler köyüne gittik. Tekeler köyünün kahvesinde çaylarımızı yudumlarken, muhtar Ersin Erçetin’le sohbet ettik. Yürüdüğümüz antik yolun bir bölümüne 2018 yılında dozerlerle girilerek, araç yolu açılması sonucu önemli bir tahribat yaratılmış, bir bölümüne de beton dökülmüştü. Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalar sonucunda bu işlemler durdurulmuş ve tescil işlemleri gerçekleştirilmişti. Antik yolda yürümenin mutluluğunu yaşarken, bir bölümüne de taşların arasına asfalt döküldüğünü gördük. Bu işlemin traktörlerin daha rahat geçmesini sağlamak için yapıldığını düşünüyoruz. Gelecekte bölgede gelişecek turizm için çok önemli değer olacak olan antik yol her geçen yıl tahribata uğruyor, asfalt ya da daha önceki yıllardaki gibi beton atılıyor. Yolun gerekli koruma önlemlerinin alınması ve bozulan yerlerin restorasyonun sağlanması hem Karpuzlu’ya hem de Tekeler köyüne çok şeyler kazandıracağını düşünüyoruz. Köylülerin yıllardır Pazar yolu olarak bildikleri, Karpuzlu’ya gitmek için binek hayvanlarıyla kullandıkları, eşekleriyle zeytin çektikleri antik yolun güzergahında birçok pınarın olması, antik dönemden günümüze yolun yoğun bir şekilde kullanıldığını göstermektedir."

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Aydın Çevre ve Kültür Platformu (AYÇEP) Başkanı Mehmet Vergili çevre için verdikleri mücadeleyi anlatabilmek nedeniyle bir basın toplantısı düzenledi. Toplantıya CHP Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül, Yeşil Sol Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın, STK temsilcileri ve platformun üyeleri katıldı. 

"AÇILAN DAVA KAZANILDI"

AYÇEP Başkanı Vergili Yılmazköy jeotermal davalarında bir yenisinin daha kazanıldığını duyurdu. Başkan Vergili; Aydın'da yaklaşık on yıldır süren, ona yakın kazanılan Yılmazköy jeotermal davalarına bir yenisi daha eklendi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde açılan dava kazanıldı. Sizler cesur insanlarsınız. Haklı bir mücadele ettiğiniz için, casaret ettiğiniz için, yasal, hukuksal ve toplumsal olarak halka mal edildiği için, mücadele edildiği için kazanıldı. Cesaret de korkaklık da bulaşıcıdır. Kendini güçlü sananlar, sizlerin paranız, bireylerden aldığınız gücünüz varsa bizlerinde cesaretle donatılmış halkımızın vicdanının gücü var. Haklıyız, kazanacağız!" dedi.

Aydın ve Muğla sınırları içerisinde yer alan, jeolojik ve kültürel özellikleriyle hazine niteliği taşıyan Latmos’ta çevre mücadelesi sürüyor. Latmos Platformu, Muğla Yeşil Yaşam Derneği ile birlikte bölge için 7. davanın açıldığını paylaştı. Konuya ilişkin yapılan açıklamada, “Geçtiğimiz hafta Latmos'u katleden madenlere karşı, Muğla Yeşil Yaşam Derneği ve Latmos Platformu olarak Latmos'un 5 ayrı noktasında toplamda 7. davamızı açtık. Adliyede köylerine, yaşam haklarına sıkı sıkı sahip çıkan köy halkıyla da beraberdik. Hep birlikte umutlu ve kararlıyız. Davalarımız ve mücadelemiz ilk günkü kararlılığımızla devam ediyor. En yakın zamanda güzel haberlerle buluşmak dileğiyle” ifadeleri kullanıldı.

ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ

DERE YATAĞI MADEN ATIKLARIYLA DOLDU

Egedesonsöz’e açıklamada bulunan Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD) Başkanı Bahattin Sürücü, Kisir Çayı’nın geçtiği Taşköprü Vadisi’nin 3 yanındaki taş ocaklarına dikkat çekerek “Kisir Köyü’ne 3 kilometre ötedeki bu bölgedeki taş ocakları her geçen daha da genişliyor. Ocak faaliyetleri nedeniyle binlerce ağaç kesildi. Bu ağaçların kesilmesi erozyona sebep oluyor. Kisir Çayı’nın için de buradaki taş ocaklarından gelen topraklarla zamanla dolmuş durumda. Bu da suyun hacmini artırıyor. Eski yıllarda böyle değildi. Sel çok kısada etkili oluyor. Her iki durum suyun akış rejimini değiştirdiği, aşırı yağışla birlikte suyun yerleşim yerlerine daha hızlı bir şekilde ulaştığı ve selin şiddetini daha da artırdığı anlaşılmaktadır” dedi.

"BU GÜNE KADAR BÖYLE ŞİDDETLİ BİR SEL FELAKETİ YAŞANMAMIŞ"

Bölgede vahşi madencilik yapıldığına dikkat çeken Sürücü “Taş ocaklarının ekolojik tahribatını yanı sıra kendilerinden kilometrelerce ötedeki insanlara ve yaşam alanlarına zarar verebiliyor. Bugüne kadar böyle şiddetli bir sel felaketi yaşanmamış. Bu da haklı olarak aklımıza taş ocaklarını getiriyor. Çayın geçtiği yer maden ocakları ile dolu. O bölgede şu anda 7-8 tane çok büyük bir taş ocakları bulunuyor. İlgili ve yetkili kurumlar gerekli incelemeleri yaparak çıkan sonuç raporunu kamuoyuyla paylaşmalı ve bir daha böyle bir felaketin yaşanmaması için gerekli önlemleri almalıdır” ifadelerini kullandı.

EKOLOJİ VE ÇEVRE HABERLERİ İÇİN TIKLAYINIZ