Türkiye’nin sanayi tarihi, ekonomik bağımsızlığı ve sosyal kalkınması açısından bir dönüm noktası olan Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası, tarihteki yerini gururla koruyor. Büyük Atatürk’ün talimatıyla temelleri atılan ve bizzat katılımıyla 9 Ekim 1937’de kapılarını açan Türkiye’nin ilk entegre basma fabrikası, yalnızca bir üretim tesisi değil; genç Cumhuriyetin kalkınma hamlesinin ve "milli sanayi" vizyonunun en somut simgelerinden biri olarak öne çıkıyor.
NAZİLLİ'NİN GELİŞİMİNE ÖNCÜLÜK ETTİ
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın en önemli eserleri arasında yer alan Nazilli Basma Fabrikası, ilçenin ekonomik ve sosyal yapısında dönüştürücü bir etki yarattı. Tesisin kurulmasıyla birlikte bölgede yeni iş alanları açıldı; çalışanlara sunulan ekonomik ve sosyal imkânlar Nazilli’yi çevre illerden göç alan cazibe merkezi haline getirdi.
Sanayi tarihçisi Rıdvan Şükür, fabrikanın sadece bir mesai mekânı olarak tasarlanmadığına vurgu yaparak şunları kaydetti:
"Basma Fabrikası, işçilerin yalnızca çalıştığı bir yer değil; hayatı her anlamda paylaştığı modern bir yaşam alanı, adeta sosyal bir fabrika olarak tasarlandı. İnşa sürecinden başlayarak Nazilli halkının sosyokültürel gelişimine öncülük etti."
KENT HAFIZASINDA YAŞAMAYA DEVAM EDİYOR
Üretim faaliyetleri geçmişte sona ermiş olmasına rağmen, fabrika Nazilli’nin kent hafızasındaki canlılığını koruyor. Fabrikanın ilçeyi ekonomik olduğu kadar kültürel anlamda da şekillendirdiğini belirten Şükür, "Nazilli Basma Fabrikası, geride yalnızca bir sanayi tesisi bırakmadı. İlçenin gelişiminde, sosyal hayatında ve kent kültürünün oluşmasında kalıcı izler bıraktı" değerlendirmesinde bulundu.
Açılışının 89. yıl dönümünde anılan bu tarihi tesis, Cumhuriyet dönemi sanayi hamlelerinin yerel kalkınmayla nasıl bütünleştiğinin en güzel örneklerinden biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.
RIDVAN ŞÜKÜR KİMDİR?
Rıdvan Şükür, sanayi tarihçisi ve yazardır. Özellikle Türkiye’nin sanayileşme sürecini, Cumhuriyet döneminde kurulan fabrikaları ve ülkenin üretim tarihini araştıran çalışmalarıyla tanınır.
Rıdvan Şükür’ün çalışmalarında Sümerbank fabrikaları ve Cumhuriyet dönemi sanayi mirası önemli bir yer tutar. Nazilli Basma Fabrikası, İzmir Basma Fabrikası, Eskişehir Basma Fabrikası ve diğer sanayi kuruluşlarının tarihini ele alan kitaplarıyla Türkiye’nin sanayi geçmişinin belgelenmesine katkı sunmaktadır.
Bu güne kadar yayımlanan 19 kitabı bulunmaktadır. Sümerbank Nazilli Basma fabrikası bun çalışmalardan birisidir.
